HẢI PHÒNG – Thành phố đang đẩy mạnh tập huấn nghiệp vụ, cải cách thủ tục cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), giúp doanh nghiệp tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) và giảm rủi ro khi xuất khẩu.
- Dự án khu dân cư mới được giao gần 15ha đất ở Hải Phòng
- Voi rừng liên tiếp vào khu sản xuất ở Nghệ An
- Lưu Minh Vũ và những năm tháng rời xa ánh đèn truyền hình
Theo số liệu của Cục Hải quan khu vực III, trong 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Hải Phòng ước đạt 49,3 tỷ USD, tăng 12,3% so với cùng kỳ và bằng 94,9% kế hoạch năm. Kim ngạch nhập khẩu đạt 40,1 tỷ USD, tăng 18,8%, với các thị trường xuất khẩu chủ lực gồm Hàn Quốc, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU).
Kết quả này có sự đóng góp của mạng lưới FTA, đặc biệt là các hiệp định thế hệ mới. Theo ông Nguyễn Công Hân, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng, doanh nghiệp đang từng bước nắm vững quy định xuất xứ để tận dụng ưu đãi thuế quan và bảo đảm tính minh bạch của hàng hóa.
Ông Nguyễn Công Hân ví giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) là “tấm hộ chiếu” thương mại. Đây là chứng từ giúp hàng xuất khẩu được hưởng ưu đãi thuế quan theo các FTA, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý thương mại và phòng vệ thương mại của thị trường nhập khẩu.
Hiện Hải Phòng có hơn 3.200 doanh nghiệp trực tiếp hoạt động xuất nhập khẩu và hơn 1.800 doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là đơn vị mới tham gia thị trường, vẫn gặp khó khi xác định xuất xứ, chọn mẫu C/O và chuẩn bị hồ sơ.
Một số vướng mắc tập trung ở việc xác định hàm lượng giá trị khu vực (RVC), áp dụng quy tắc cụ thể mặt hàng (PSR) và chứng minh nguồn gốc nguyên liệu từ nhiều nhà cung cấp. Trong khi đó, hoạt động hậu kiểm, xác minh xuất xứ của cơ quan nước ngoài ngày càng chặt chẽ.
Khó khăn này thể hiện rõ ở những ngành sử dụng nhiều nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu như điện tử và dệt may. Ông Đỗ Nam Hải, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần May Hai, cho biết phần lớn sản phẩm của doanh nghiệp được xuất sang EU và Hoa Kỳ. Các FTA giúp mở rộng thị trường, duy trì sản xuất và việc làm cho hàng nghìn lao động.
Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan chưa phải yếu tố duy nhất quyết định khả năng cạnh tranh. Doanh nghiệp còn phải đổi mới công nghệ, chuẩn hóa quy trình và đáp ứng tiêu chuẩn của từng thị trường.
Nếu không đáp ứng quy tắc xuất xứ, hàng hóa có thể mất ưu đãi thuế quan, không được cấp C/O hoặc gặp rủi ro khi bị hậu kiểm. Việc thiếu hồ sơ lưu trữ khoa học cũng gây khó khăn khi giải trình nguồn gốc sản phẩm, ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp.
Tập trung hỗ trợ thực chất, cải cách thủ tục cấp C/O
Trước những vướng mắc trên, Sở Công Thương Hải Phòng đã tổ chức nhiều chương trình tập huấn và hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu. Tại hội nghị ngày 25/7, các báo cáo viên truyền đạt 5 chuyên đề, gồm tổng quan về xuất xứ hàng hóa, quy trình cấp C/O, giải pháp tài chính cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, tình huống thực tế và công tác hậu kiểm.
Đến hội nghị ngày 7/11, nội dung được đi sâu vào phân biệt quy tắc xuất xứ ưu đãi và không ưu đãi, lựa chọn chứng từ, hướng dẫn hồ sơ C/O mẫu B và thực hành xác định xuất xứ cho từng sản phẩm.
Doanh nghiệp được trực tiếp trao đổi những khó khăn trong quá trình kê khai, chuẩn bị hồ sơ và đề nghị cấp C/O. Các đơn vị chuyên môn giải đáp tại hội nghị; những vấn đề vượt thẩm quyền được Sở tổng hợp, kiến nghị Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan xử lý.
Bên cạnh đào tạo nghiệp vụ, thành phố còn cải cách quy trình cấp C/O. Từ tháng 8/2025, Hải Phòng triển khai mô hình “5 tại chỗ” tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, gồm tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt, đóng dấu và trả kết quả tại một đầu mối.
Cách làm này giúp giảm khoảng 70% thời gian thực hiện thủ tục. Tính đến giữa tháng 9/2026, thành phố đã cấp khoảng 150.000 bộ C/O cho hàng xuất khẩu, với tổng trị giá khoảng 7 tỷ USD.
Kết quả cải cách cũng được phản ánh qua Chỉ số thực thi FTA (FTA Index) năm 2025 do Bộ Công Thương công bố. Hải Phòng đạt 35,62/40 điểm, đứng đầu 34 tỉnh, thành phố và là địa phương duy nhất được xếp hạng “Rất tốt”, trong khi mức trung bình cả nước là 21,66 điểm.
Thành phố dẫn đầu ở hai chỉ số thành phần về tiếp cận thông tin và thực thi quy định pháp luật theo FTA. Tại lễ công bố kết quả, ông Hoàng Minh Cường, Phó Chủ tịch UBND thành phố, cho biết Hải Phòng coi FTA Index là công cụ phục vụ quản trị và cải cách, không chạy theo thứ hạng.
Theo ông Nguyễn Ngọc Tú, Giám đốc Sở Tài chính Hải Phòng, công nghiệp hiện chiếm khoảng 49,5% GRDP và tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ yếu của thành phố. Để đạt mục tiêu tăng trưởng từ 13% trở lên, Hải Phòng đang tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, trong đó có các vấn đề về thị trường và logistics.
Thời gian tới, Sở Công Thương Hải Phòng sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng cấp C/O, bảo đảm công khai, minh bạch và đúng thời hạn; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, duy trì đối thoại và tổ chức tập huấn định kỳ. Qua đó, doanh nghiệp có thêm điều kiện tận dụng ưu đãi FTA, hạn chế rủi ro phòng vệ thương mại và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Bùi Thoại (tổng hợp)
