Việt Nam vượt Thái Lan, đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo, nhưng vẫn đối mặt thách thức về chi phí, sản xuất và thu nhập nông dân..
- Phó chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang Vương Ngọc Hà bị kỷ luật cảnh cáo
- Công an Hải Phòng tìm người mua thực phẩm chức năng giả
- Cựu Phó Chủ tịch Thanh Hóa nói gì về khoản tiền 180 triệu đồng?
Năm 2025, Việt Nam xuất khẩu 8,1 triệu tấn gạo, vượt Thái Lan với 7,9 triệu tấn. Vị trí này tiếp tục được duy trì trong 3 quý đầu năm 2026, khi Việt Nam xuất khẩu 6,4 triệu tấn, trong khi Thái Lan đạt hơn 4,9 triệu tấn.
Theo báo chí Thái Lan, xuất khẩu gạo của nước này gặp khó khăn do giá bán cao hơn các đối thủ. Ông Chookiat Ophaswongse, Chủ tịch danh dự Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, cho biết giá gạo Thái Lan hiện cao hơn gần 100 USD/tấn so với các nguồn cung khác. Khoảng cách giá khiến một số khách hàng lớn, trong đó có Trung Quốc, chuyển sang nhập khẩu gạo thơm từ Campuchia và Việt Nam. Chất lượng gạo của các nước cung cấp cũng được cải thiện, trong khi giá bán cạnh tranh hơn.
Bên cạnh giá bán, năng suất sản xuất cũng là hạn chế của ngành lúa gạo Thái Lan. Theo thông tin được công bố, năng suất lúa nước này chỉ bằng một nửa Việt Nam, bằng 1/3 Trung Quốc và khoảng 70% Ấn Độ. Ông Chookiat cảnh báo, nếu không cải thiện năng lực sản xuất và xuất khẩu, Thái Lan có thể tiếp tục tụt hạng trên thị trường gạo thế giới.
Trong 3 quý đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu 6,4 triệu tấn gạo. Đến hết tháng 10, con số này tăng lên 6,9 triệu tấn và dự báo cả năm vượt 8 triệu tấn. Trong khi đó, Thái Lan dự kiến xuất khẩu khoảng 7 triệu tấn trong năm 2026, thấp hơn mục tiêu ban đầu 500.000 tấn.
Philippines tiếp tục là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, tiếp đến là Trung Quốc và các nước châu Phi. Trong 9 tháng năm 2026, Philippines nhập khẩu 2,8 triệu tấn gạo từ Việt Nam. Thái Lan đứng thứ hai với 624.841 tấn, tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm trước. Myanmar đạt 472.762 tấn.
Chuyên gia thị trường Phan Mai Hương từ SS Rice News cho biết Philippines đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung nhưng gặp khó khăn về chất lượng. Một số nguồn gạo thay thế chưa đáp ứng đầy đủ thị hiếu người tiêu dùng, khiến gạo Việt Nam tiếp tục có lợi thế tại thị trường này. Theo bà Hương, gạo Thái Lan có giá cao, trong khi nguồn cung từ Myanmar và Campuchia chưa đáp ứng được các đơn hàng lớn. Việt Nam cần tiếp tục giữ vững thị trường Philippines và duy trì quan hệ thương mại cùng có lợi.
Tuy nhiên, GS-TS Bùi Chí Bửu, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam, cho rằng Việt Nam không nên chỉ nhìn sự suy giảm của xuất khẩu gạo Thái Lan như một cơ hội mở rộng thị phần. Theo ông, diện tích sản xuất lúa của Việt Nam thấp hơn Thái Lan và Ấn Độ từ 2 – 4 lần. Nếu các nước này đầu tư mạnh vào hạ tầng và khoa học kỹ thuật, năng suất và sản lượng có thể tăng, tạo thêm áp lực cạnh tranh.
Ngành lúa gạo Việt Nam còn đối mặt với tình trạng diện tích canh tác thu hẹp, năng suất tiến gần giới hạn, chi phí sản xuất tăng và lợi nhuận của nông dân giảm. Một vấn đề khác là sản xuất chưa gắn chặt với tiêu thụ. Giá gạo bán trong nước phục vụ người tiêu dùng vẫn cao hơn đáng kể so với giá xuất khẩu, đặt ra yêu cầu tổ chức lại chuỗi cung ứng và phân phối.
GS-TS Bùi Chí Bửu cho rằng cần tăng liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp, giảm khâu trung gian, đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa giá lúa tại ruộng với giá bán tại chợ và siêu thị. Việc đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo là kết quả đáng chú ý. Tuy nhiên, để duy trì vị thế, ngành lúa gạo Việt Nam cần giải quyết đồng thời bài toán năng suất, chi phí, đầu ra và thu nhập của người trồng lúa.
Ninh Lý (tổng hợp)
