Xung đột Mỹ – Iran tiếp tục diễn biến phức tạp khi hai bên gia tăng sức ép quân sự, kinh tế, trong lúc các nỗ lực ngoại giao chưa tìm được lối thoát.
- Bóng chuyền nữ Quân đội chuẩn bị bảo vệ ngôi vô địch Đại hội 2026
- Hải Phòng xử lý 3 thanh thiếu niên đi xe máy bốc đầu, phạt 13,75 triệu đồng
- Thủ tướng Lê Minh Hưng thúc đẩy thêm các hướng hợp tác với Mỹ
Ngày 18/11, Bahrain và Kuwait, hai đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh, thông báo đã ngăn chặn tên lửa và máy bay không người lái do Iran phóng tới. Tehran tuyên bố nhắm mục tiêu vào các cơ sở của Mỹ tại những quốc gia này, với cáo buộc Washington xâm phạm không phận Iran.
Cùng thời điểm, các quan chức Mỹ cho biết quân đội nước này đã oanh tạc những địa điểm phóng tên lửa của Tehran gần eo biển Hormuz. Theo CNN, Washington giải thích hành động trên nhằm tự vệ trước các cuộc tấn công của Iran nhằm vào nhân sự và tài sản Mỹ. Căng thẳng còn lan rộng khi liên quân do Ả Rập Xê Út dẫn đầu thông báo đánh chặn tên lửa hành trình do lực lượng Houthi tại Yemen, đồng minh của Iran, phóng về phía Riyadh, thủ đô Ả Rập Xê Út.
Mỹ và Iran đều đặt cược vào sức ép đối phương
Những động thái quân sự mới diễn ra trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm thỏa thuận chấm dứt xung đột vẫn chưa đạt kết quả. Theo The Atlantic, cuộc chiến đang rơi vào trạng thái lơ lửng nguy hiểm, khi cả Washington và Tehran đều chưa tìm được phương án có thể chấp nhận.
Nhà Trắng hiện không muốn triển khai thêm những đợt không kích quy mô lớn vì lo ngại kích hoạt các hành động trả đũa nhằm vào hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh. Thay vào đó, Mỹ lựa chọn gia tăng sức ép bằng phong tỏa hải quân và các biện pháp kinh tế nhằm làm suy yếu Iran. Trên mạng xã hội, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington không còn cần một thỏa thuận với Tehran, đồng thời nhấn mạnh Mỹ đang nắm giữ nguồn tiền trị giá hàng trăm tỷ USD của Iran và có lợi thế liên quan đến eo biển Hormuz.
Ở chiều ngược lại, Tehran cho rằng cục diện chính trị tại Mỹ và Israel đang tạo thêm lợi thế cho mình. Sau các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ và bầu cử Quốc hội Israel, phe của ông Trump cùng Thủ tướng Benjamin Netanyahu, những người theo đuổi lập trường cứng rắn với Iran, đều gặp bất lợi. Diễn biến này được cho là khiến Iran tăng yêu cầu đối với Washington, trong đó có việc dỡ bỏ phong tỏa và khôi phục hoạt động xuất khẩu dầu trước khi tiến hành đàm phán thực chất.
Reuters dẫn nhận định của các nhà đàm phán kỳ cựu của Mỹ về Trung Đông và quan chức châu Âu cho rằng lập trường hai bên đang đối nghịch sâu sắc. Những điều kiện được đưa ra đều có cái giá chính trị quá lớn, khiến phía còn lại khó chấp nhận. Sau gần 9 tháng xung đột, cả Mỹ và Iran dường như đều tin rằng mình có lợi thế về thời gian. Tuy nhiên, chính sự tính toán này đang khiến tiến trình tìm kiếm giải pháp ngày càng bế tắc.
Nguy cơ giao tranh có thể bùng phát trở lại
Theo giới quan sát, tình hình hiện nay có thể chỉ là khoảng thời gian tạm lắng để các bên tiếp tục tìm kiếm giải pháp ngoại giao. Nguy cơ xung đột tái diễn vẫn hiện hữu khi chưa có thỏa thuận thực chất giữa Washington và Tehran. Chuyên gia Aaron David Miller, người từng tham gia nhiều cuộc đàm phán của Mỹ về Trung Đông, nhận định Washington đang lựa chọn cách siết chặt Iran về kinh tế, đồng thời duy trì khả năng hành động quân sự trước thời điểm đảng Dân chủ lấy lại quyền kiểm soát Quốc hội vào tháng 01.
Phát biểu tại Nhà Trắng tuần trước, Tổng thống Trump cho rằng hành động quân sự vào thời điểm hiện tại chưa thực sự cần thiết, nhưng khẳng định quân đội Mỹ luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng nhấn mạnh ưu tiên giải quyết các thách thức bằng con đường ngoại giao và hòa bình. Tuy nhiên, ông cảnh báo Washington có đầy đủ năng lực cần thiết nếu buộc phải sử dụng biện pháp quân sự.
Trước những đợt tấn công qua lại, Qatar, quốc gia đóng vai trò trung gian, đã kêu gọi các bên kiềm chế. Doha cảnh báo căng thẳng leo thang tại vùng Vịnh có thể đe dọa nghiêm trọng những nỗ lực hòa giải, đồng thời làm suy giảm cơ hội đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến sự.
Nguyễn Nhàn (tổng hợp)
