Sách giáo khoa dùng một lần gây lãng phí lớn

Sách giáo khoa dùng một lần khiến hàng triệu phụ huynh lo lắng, tạo gánh nặng chi phí và gây lãng phí hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm.

Sách giáo khoa dùng một lần khiến tái sử dụng bất khả thi

Mỗi mùa tựu trường, thay vì được tận dụng lại sách từ anh chị đi trước, nhiều học sinh vẫn phải mua sách giáo khoa mới. Một trong những nguyên nhân chính là cơ chế cho phép từng trường, thậm chí từng lớp, được lựa chọn trong ba bộ sách khác nhau: Kết nối tri thức với cuộc sống, Chân trời sáng tạo và Cánh Diều. Điều này làm cho việc truyền lại sách cũ gần như không còn giá trị.

Trường hợp gia đình chị Nguyễn Thùy Trang (phường Phú Diễn) là một ví dụ điển hình. Con gái chị vừa học xong lớp 11 tại Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, nhưng cậu con trai học dưới một lớp lại không thể dùng lại bộ sách cũ. Nguyên nhân là vì trường em trai lựa chọn bộ sách khác. Cả chồng sách gần 20 quyển trở thành giấy vụn, dù chị từng có ý định tặng cho học sinh vùng xa nhưng lo ngại sự khác biệt về giáo trình.

Không chỉ vấn đề khác biệt giữa các bộ sách, việc thiết kế sách bài tập cũng khiến việc tái sử dụng khó thực hiện. Phần lớn sách yêu cầu học sinh làm trắc nghiệm trực tiếp trong sách, dẫn tới tình trạng học xong là vứt bỏ. Trong khi đó, phần tự luận vẫn cần được ghi vào vở riêng, làm cho phụ huynh dù không cần cũng buộc phải mua trọn bộ.

Sách giáo khoa dùng một lần tạo áp lực tài chính

Việc thiết kế sách theo dạng “dùng một lần” khiến nhiều phụ huynh rơi vào cảnh áp lực tài chính, đặc biệt đối với gia đình khó khăn. Với mức giá trung bình 300.000 đồng một bộ, nhân với 23 triệu học sinh phổ thông trong năm học 2024–2025, tổng chi phí mà xã hội phải bỏ ra gần 7.000 tỷ đồng.

Nếu có cơ chế tái sử dụng sách giáo khoa, mỗi năm Việt Nam có thể tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng. Đây không chỉ là vấn đề kinh tế gia đình mà còn là sự lãng phí xã hội ở quy mô rất lớn.

Cần thay đổi để sách giáo khoa trở thành hành trang bền vững

Các chuyên gia giáo dục khẳng định sách giáo khoa nên được thiết kế như tài liệu hướng dẫn, còn học sinh làm bài tập vào vở riêng. Giải pháp này vừa giúp tiết kiệm, vừa bảo vệ được giá trị tri thức cho thế hệ sau.

Ngày 13/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung Luật Giáo dục đã nhấn mạnh cần điều chỉnh quy định, tránh tình trạng buộc học sinh phải viết trực tiếp vào sách. Đây được xem là bước đi quan trọng để chấm dứt tình trạng lãng phí đã kéo dài nhiều năm.

Hàng triệu bộ sách chỉ dùng trong một năm rồi bỏ đi là thực trạng đáng báo động. Đã đến lúc thay đổi cách tiếp cận, để mỗi cuốn sách thực sự trở thành hành trang tri thức bền vững, thay vì món hàng “mua rồi bỏ” gây tốn kém cho hàng triệu gia đình.

Theo: Hanoimoi