Nghiên cứu mới cảnh báo: trẻ em và thanh thiếu niên dành nhiều giờ trước màn hình điện tử có nguy cơ mắc bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa cao hơn tới 50%. Thói quen này còn ảnh hưởng giấc ngủ và gây thay đổi sinh học trong cơ thể.
- Cà phê và 5 sai lầm gây hại sức khỏe cần tránh
- Hướng dẫn con học: Sai lầm làm trẻ sợ học
- Gia đình chỉ có con trai, cha mẹ tuổi già dễ đắng lòng
Ngày nay, phần lớn trẻ em và thanh thiếu niên dành hàng giờ liên tục với điện thoại, máy tính bảng, TV hoặc máy tính. Nhiều phụ huynh lo lắng về tác động đến mắt, nhưng nghiên cứu mới đã cho thấy mối liên hệ còn nguy hiểm hơn: việc sử dụng màn hình quá nhiều có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và chuyển hóa.
Trẻ em nhìn màn hình càng lâu nguy cơ càng lớn
Các nhà khoa học tại Đại học Copenhagen (Đan Mạch) đã phân tích dữ liệu của hơn 1.000 trẻ em và thanh thiếu niên, độ tuổi từ 10 đến 18, thu thập trong giai đoạn 2000 – 2010. Kết quả cho thấy, thời gian sử dụng màn hình càng nhiều thì nguy cơ mắc bệnh tim mạch và chuyển hóa càng tăng.
Nguy cơ được đo bằng thang điểm lệch chuẩn so với mức trung bình. Mỗi giờ dùng màn hình tăng thêm, điểm nguy cơ cũng tăng tương ứng. Với trẻ 10 tuổi, mức tăng là 0,08 độ lệch chuẩn; còn ở thanh thiếu niên 18 tuổi, con số này là 0,13.
Nghiên cứu chỉ ra rằng, nếu một đứa trẻ dành hơn 3 giờ trước màn hình mỗi ngày, nguy cơ mắc bệnh tim mạch và chuyển hóa sẽ cao hơn 25-50% so với bạn bè cùng trang lứa.
Giấc ngủ là yếu tố trung gian quan trọng
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh mối liên hệ giữa việc sử dụng màn hình và thời gian ngủ. Trẻ em càng dùng thiết bị điện tử nhiều thì càng ngủ ít, từ đó làm gia tăng rủi ro bệnh tim.
Tiến sĩ David Horner, trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết: “Việc thiếu ngủ khiến cơ thể chịu ảnh hưởng tiêu cực rõ rệt. Cùng một khoảng thời gian sử dụng màn hình, trẻ ngủ không đủ sẽ dễ gặp nguy cơ cao hơn so với trẻ ngủ đủ giấc”.
Theo phân tích, khoảng 12% mối liên hệ giữa việc dùng màn hình và bệnh chuyển hóa xuất phát từ yếu tố thiếu ngủ. Điều này cho thấy giấc ngủ chính là “tấm khiên” bảo vệ sức khỏe tim mạch cho trẻ.
Trẻ em nhìn màn hình nhiều gây thay đổi sinh học
Nhóm nghiên cứu còn dùng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích dữ liệu, qua đó phát hiện dấu hiệu sinh học đặc biệt trong máu của những trẻ sử dụng màn hình nhiều. Các chất chuyển hóa – sản phẩm sinh ra trong quá trình xử lý thức ăn và năng lượng – cho thấy sự thay đổi bất thường.
Điều này đồng nghĩa với việc việc dùng màn hình không chỉ ảnh hưởng lối sống mà còn liên quan đến những biến đổi sinh học trong cơ thể. Tiến sĩ Horner nhận định: “Việc trẻ em sử dụng màn hình có thể là chỉ số dự báo sớm nguy cơ mắc bệnh tim mạch khi trưởng thành”.
Nghiên cứu mang tính quan sát nhưng cảnh báo rõ ràng
Mặc dù nghiên cứu này không thể chứng minh trực tiếp quan hệ nhân quả, bởi dữ liệu thời gian sử dụng màn hình dựa vào tự báo cáo, nhưng những phát hiện vẫn mang tính cảnh báo mạnh mẽ. Sai số có thể xảy ra, song xu hướng nguy cơ gia tăng là điều không thể phủ nhận.
Thực tế, ngày nay hầu hết thanh thiếu niên đều dành 5-6 giờ mỗi ngày trước màn hình. Đây là yếu tố tiềm ẩn nhiều nguy cơ, không chỉ cho một vài cá nhân mà cho cả một thế hệ trẻ.
Cha mẹ cần định hướng sử dụng thiết bị hợp lý
Các chuyên gia khuyến nghị, thay vì cấm đoán tuyệt đối, cha mẹ nên cùng con xây dựng thói quen sử dụng thiết bị hợp lý. Giới hạn thời gian, khuyến khích vận động ngoài trời và đảm bảo ngủ đủ giấc chính là chìa khóa.
Trẻ em sẽ khó thay đổi nếu cha mẹ vẫn cắm cúi vào điện thoại. Vì vậy, phụ huynh nên làm gương, tạo môi trường sống cân bằng, giúp con vừa được hưởng lợi từ công nghệ, vừa tránh xa những rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Theo: afamily
