Phát hiện hố đen lang thang ở rìa thiên hà lùn thách thức lý thuyết cũ, mở ra hướng nghiên cứu mới về sự tiến hóa của thiên hà và vũ trụ.
- Dự kiến gắn mã định danh cho từng thửa đất
- Bóng chuyền nữ Việt Nam dự giải thế giới, vì sao đội nam lại vắng mặt?
- Nữ du kích lái đò trên sông Thạch Hãn xem lại hình bóng mình trong “Mưa đỏ”
Hố đen lang thang ở thiên hà lùn
Nhóm nghiên cứu Đài thiên văn Thượng Hải phát hiện hố đen độc đáo. Nó có khối lượng 300.000 lần Mặt Trời, nằm cách trung tâm thiên hà 3.000 năm ánh sáng. Thiên hà lùn MaNGA 12772-12704 cách Trái Đất 230 triệu năm ánh sáng. Hố đen vẫn hút vật chất và phát năng lượng mạnh. Dữ liệu từ kính VLA, thu thập từ 1993 đến 2023, xác nhận hiện tượng. Nguồn sáng tại vị trí hố đen thay đổi cường độ. Nó lúc sáng, lúc mờ, không theo quy luật cố định. Đây là dấu hiệu của hố đen hoạt động. Phát hiện được công bố trên Science Bulletin tháng 9/2025. Hố đen không phải tàn dư siêu tân tinh hay vật thể giả danh. Đây là trường hợp hiếm trong 3.000 thiên hà khảo sát.
Hố đen lang thang phát tia năng lượng lớn
Hố đen này phóng tia năng lượng ở quy mô parsec, khoảng 3,26 năm ánh sáng. Điều này cho thấy nó tương tác mạnh với môi trường xung quanh. Trong 3.000 thiên hà khảo sát, chỉ thiên hà này đáp ứng tiêu chí. Nó có nhân sáng mạnh, tia năng lượng rõ, biến đổi sáng-tối kéo dài. Nhóm nghiên cứu xác nhận đây là hố đen trung gian. Dữ liệu từ VLA cho thấy sự biến đổi kéo dài nhiều năm. Phát hiện này thách thức quan niệm về vị trí hố đen. Hố đen lang thang vẫn hoạt động mạnh dù ở rìa thiên hà. Nó làm thay đổi cách hiểu về vai trò của hố đen.
Góc nhìn mới về tiến hóa vũ trụ
Phát hiện này thách thức lý thuyết về hố đen và thiên hà. Hố đen lang thang ở rìa vẫn ảnh hưởng đến sự hình thành sao mới. Chúng tác động đến dòng khí trong thiên hà. Điều này làm thay đổi sự phát triển của thiên hà. Các kính thiên văn như SKA, ngVLA, và FAST sẽ hỗ trợ nghiên cứu. Chúng hứa hẹn tìm thêm nhiều hố đen lang thang khác. Những hố đen này từng bị bỏ qua vì khó phát hiện. Chúng không phát sáng mạnh hoặc nằm xa trung tâm thiên hà. Giờ đây, chúng có thể là chìa khóa quan trọng. Hố đen lang thang giúp giải thích cách vũ trụ tiến hóa. Chúng đóng vai trò trong việc định hình thiên hà qua hàng tỷ năm.
Theo: Khai Mở
