Bất ổn tại Nepal và nhiều nước Nam Á đang thử thách chiến lược ngoại giao của Ấn Độ, tạo sức ép lên khát vọng vươn tầm cường quốc của New Delhi.
- Nước lũ chảy xiết cuốn trôi xe máy ở Đồng Nai
- Chỉ 3 ngày, 2 tân sinh viên TP.HCM bị lừa, được phát hiện tại Tây Ninh
- Ngô tốt cho sức khỏe nhưng có thể gây hại nếu ăn sai cách
Bất ổn láng giềng Ấn Độ và nguy cơ suy giảm ảnh hưởng
Những bất ổn chính trị tại Nepal, Bangladesh và Sri Lanka đang tác động mạnh đến vị thế của Ấn Độ trong khu vực. Nepal mới đây rơi vào khủng hoảng sau các cuộc biểu tình dữ dội do giới trẻ GenZ khởi xướng, buộc Thủ tướng K.P. Sharma Oli phải từ chức. Nguyên nhân được cho là từ sự bất mãn trước tham nhũng, thiếu việc làm và bất bình đẳng ngày càng gia tăng.
Tình trạng tương tự từng xảy ra ở Bangladesh năm 2023, khiến chính quyền Thủ tướng Sheikh Hasina sụp đổ, hay tại Sri Lanka năm 2022 khi kinh tế suy thoái đẩy Tổng thống Gotabaya Rajapaksa vào thế phải từ chức. Những biến động nối tiếp nhau cho thấy sự mong manh của chính trị Nam Á, nơi Ấn Độ luôn coi là “sân sau” chiến lược.
Nam Á hiện là khu vực có 1/4 dân số toàn cầu, trong đó phần lớn là dân số trẻ. Đây vừa là lợi thế, vừa là sức ép lớn với chính phủ các nước. Với Ấn Độ, việc duy trì vai trò dẫn dắt trong khu vực trở thành thách thức lớn hơn bao giờ hết.
Ngoại giao láng giềng trong chiến lược đối ngoại Ấn Độ
Từ lâu, New Delhi đã xác định “ưu tiên láng giềng” là trọng tâm chính sách ngoại giao. Ấn Độ không chỉ hỗ trợ nhân đạo trong khủng hoảng mà còn cấp vốn và tham gia nhiều dự án hạ tầng. Thủ tướng Narendra Modi liên tục mời lãnh đạo các nước láng giềng thăm cấp nhà nước nhằm duy trì quan hệ gắn bó.
Theo cựu đại sứ Gautam Bambawale, lợi thế lớn nhất của Ấn Độ là tốc độ tăng trưởng kinh tế. Ông cho rằng các nước láng giềng có thể cùng phát triển nếu hợp tác với New Delhi. Tuy nhiên, nhiều quốc gia lại bày tỏ lo ngại về sự can thiệp quá sâu của Ấn Độ.
Nepal là ví dụ điển hình. Năm 2015, sau thảm họa động đất, Ấn Độ tạm dừng xe chở nhiên liệu vào Nepal với lý do bất ổn chính trị, nhưng Kathmandu coi đây là hành động “phong tỏa” nhằm ép sửa hiến pháp. Hệ quả là Nepal mở rộng quan hệ với Trung Quốc, khiến quan hệ song phương thêm căng thẳng.
Bangladesh cũng cho thấy mâu thuẫn khó dung hòa. New Delhi vẫn ủng hộ bà Hasina bất chấp phản đối, dẫn tới việc nhiều người dân Bangladesh chỉ trích Ấn Độ can thiệp vào chính trị nội bộ. Quan hệ song phương xấu đi khi hai bên hạn chế thương mại và thị thực.
Rủi ro chiến lược trong khu vực Nam Á
Các chuyên gia nhận định, chủ nghĩa dân tộc Hindu do chính quyền Modi theo đuổi có thể củng cố đoàn kết nội bộ, nhưng lại làm gia tăng bất mãn tại những quốc gia đa số Hồi giáo hay Phật giáo lân cận. Đây là yếu tố có thể cản trở ngoại giao khu vực.
Mối quan hệ vốn căng thẳng với Pakistan, cộng thêm sự gắn kết ngày càng chặt chẽ của Islamabad với Bắc Kinh, khiến triển vọng hòa giải gần như bất khả thi. Trong khi đó, Maldives – quốc đảo có vị trí chiến lược – dù từng kêu gọi trục xuất quân đội Ấn Độ, nhưng lại nhận gói tín dụng lớn từ New Delhi để khởi động hợp tác mới.
Theo Michael Kugelman, chuyên gia Nam Á tại Quỹ châu Á – Thái Bình Dương, các biến động chính trị có thể sản sinh ra lực lượng đối nghịch lợi ích của Ấn Độ. Nam Á giống như “thùng thuốc súng” với biên giới tranh chấp, chính trị phân cực và nền kinh tế mong manh.
Ấn Độ vẫn giữ ưu thế khu vực nhờ sức mạnh kinh tế và ảnh hưởng chính trị, nhưng nguy cơ mất dần lợi thế này là rất cao. Để hiện thực hóa khát vọng trở thành cường quốc, New Delhi cần duy trì ổn định láng giềng và tránh để các rào cản chính trị khu vực kìm hãm bước tiến.
Theo: VnExpress
