Trong năm 2025, trí tuệ nhân tạo trở thành nguyên nhân chính khiến nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu cắt giảm nhân sự, mở ra cuộc tái cấu trúc sâu rộng trong ngành.
AI tác động đến xu hướng cắt giảm nhân sự toàn cầu
Trong 10 tháng đầu năm 2025, hàng loạt tập đoàn công nghệ như Amazon, Google, Microsoft, Meta hay Intel đã tiến hành các đợt cắt giảm nhân sự lớn. Điểm chung là tất cả đều nhắc đến “trí tuệ nhân tạo” như một lý do chính đáng, thay vì những nguyên nhân quen thuộc như “suy thoái kinh tế” hay “thị trường biến động” ở các năm trước.
Ngày 28/10, Amazon tuyên bố sa thải 14.000 người để “tinh gọn bộ máy” khi AI giúp doanh nghiệp đổi mới nhanh hơn. Từ đầu năm, các công ty khác cũng thực hiện điều tương tự. Meta giảm 4.000 người vào tháng 2, sau khi đầu tư hàng chục tỷ USD vào AI. Microsoft trong tháng 5 và tháng 7 cũng cắt gần 15.000 việc làm để tập trung vào AI và điện toán đám mây.
Theo nền tảng Layoffs.fyi và TrueUp, hơn 180.000 nhân viên công nghệ toàn cầu mất việc từ đầu năm đến tháng 10, trong đó khoảng 51.000 người (28%) bị ảnh hưởng trực tiếp do AI và tự động hóa. Một số phân tích khác thậm chí ước tính con số này lên đến 78.000 người.
AI tác động đến cấu trúc và vai trò trong doanh nghiệp
Các vị trí bị ảnh hưởng mạnh nhất nằm ở nhóm quản lý cấp trung, nhân sự, tuyển dụng, chăm sóc khách hàng và kỹ sư phần mềm cấp thấp. Theo Reuters, nguyên nhân là do AI đã đi sâu vào chuỗi giá trị, giúp tối ưu hóa vận hành và chi phí.
Ba tầng ảnh hưởng chính được xác định gồm:
- Lớp hạ tầng, khi doanh nghiệp đầu tư lớn vào máy chủ, GPU, trung tâm dữ liệu và phần mềm nền tảng, buộc phải giảm chi phí nhân công.
- Lớp nghiệp vụ, nơi các công việc lặp lại, chuẩn hóa như nhập liệu, tổng hợp, hỗ trợ khách hàng bị thay thế bởi công cụ AI.
- Tầng tái cấu trúc AI, nhằm loại bỏ trùng lặp trong nghiên cứu và phát triển. Meta là ví dụ điển hình khi vừa thành lập nhóm “siêu trí tuệ” thì ngay sau đó lại cắt giảm 600 nhân sự tại đây.
Salesforce, Accenture hay Klarna đều tiến hành cắt giảm hàng nghìn việc làm vì lý do tương tự. CEO Salesforce Marc Benioff cho biết hệ thống Agentforce AI hiện thay thế gần một nửa khối lượng tương tác khách hàng, đồng thời giám sát nhân viên con người.
AI tác động đến dịch chuyển việc làm và kỹ năng mới
Theo The Verge, làn sóng sa thải hiện nay không hẳn là khủng hoảng việc làm, mà là cuộc dịch chuyển việc làm. Thị trường đang thiếu hụt kỹ sư máy học, nhà khoa học dữ liệu và chuyên gia về mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), trong khi các vị trí truyền thống dần trở nên dư thừa.
John Challenger, CEO công ty tư vấn Challenger, Gray and Christmas, nhận định các doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn “tái cấu trúc vĩnh viễn”, khi ứng dụng AI trở thành yếu tố sống còn. Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), hơn 40% doanh nghiệp toàn cầu dự kiến giảm lao động vì AI, nhưng số việc làm liên quan đến dữ liệu và vận hành AI sẽ tăng gấp đôi vào năm 2030.
Khoảng 70% doanh nghiệp lên kế hoạch tuyển nhân sự có kỹ năng thiết kế công cụ AI, còn 62% muốn tăng cường tuyển người biết “làm việc cùng AI”. Challenger cho rằng, với những lao động cũ, nếu không kịp nâng cấp kỹ năng, họ có thể “bị mắc kẹt” trong chính ngành nghề mà AI đang thay đổi từng ngày.
AI không chỉ là nguyên nhân dẫn đến làn sóng sa thải nhân sự công nghệ, mà còn là động lực thúc đẩy cuộc chuyển dịch kỹ năng toàn cầu. Doanh nghiệp muốn tồn tại phải tái cấu trúc, còn người lao động buộc phải học cách thích nghi để không bị bỏ lại phía sau.
Theo: VnExpress
