Cuộc chiến giành vàng Sudan phơi bày thực trạng quốc gia châu Phi này, khi tài nguyên quý giá trở thành nguồn gốc xung đột, nuôi dưỡng chiến tranh và làm kiệt quệ đất nước.
- Nga nêu điều kiện, thử vũ khí hạt nhân
- Siêu bão Phượng Hoàng tàn phá Philippines, hơn 1 triệu người phải sơ tán
- Xuyên đêm hộ tống 5 bộ phận tạng của nam thanh niên đi cứu người
Vàng – tài nguyên chiến lược và mồi lửa xung đột
Sudan đang bị cuốn vào vòng xoáy nội chiến khốc liệt, nơi vàng trở thành cả phương tiện lẫn nguyên nhân của đổ máu. Cuộc thảm sát ở El Fasher, vùng Darfur, cho thấy mức độ tàn bạo của chiến sự, khi tổ chức bán quân sự Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) chiếm thành phố sau hơn một năm rưỡi tấn công.
Khi nội chiến bùng phát tháng 4/2023, vàng nhanh chóng giữ vai trò trung tâm trong kinh tế và chính trị Sudan. Trước năm 2010, khai thác vàng chỉ ở quy mô nhỏ. Nhưng sau khi Nam Sudan tách ra năm 2011, khiến Sudan mất 75% trữ lượng dầu, vàng được xem là cứu cánh kinh tế. Chính phủ khuyến khích khai thác thủ công, thu thuế qua Công ty Tài nguyên Khoáng sản Sudan.
Từ năm 2012, mỏ vàng lớn Jebel Amer ở Bắc Darfur được phát hiện, biến vàng thành tài sản chiến lược. Nhà máy tinh luyện vàng quốc gia được xây ở Khartoum, do Ngân hàng Trung ương kiểm soát, và xuất khẩu quặng thô bị cấm. Năm đó, vàng chiếm tới 60% kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, việc kiểm soát lỏng lẻo gây ra tranh chấp giữa chính quyền trung ương và các cộng đồng địa phương.
Từ tài nguyên quốc gia thành nguồn tài trợ chiến tranh
Năm 2013, dân quân Janjaweed tấn công cộng đồng Beni Hussein tại Darfur để chiếm mỏ vàng, mở đầu chuỗi xung đột mới. Sau đó, lực lượng này đổi tên thành RSF dưới quyền Mohamed Hamdan Dagalo (Hemedti) và dần trở thành thế lực quân sự độc lập. Đến năm 2017, RSF kiểm soát hầu hết mỏ vàng ở Bắc Darfur thông qua công ty Al Gunade của gia đình Dagalo.
Năm 2018, việc tăng thuế vàng khiến quan hệ giữa RSF và chính quyền Tổng thống Omar al-Bashir rạn nứt. RSF sau đó ủng hộ cuộc cách mạng lật đổ ông al-Bashir năm 2019. Chính phủ chuyển tiếp năm 2020 giành lại mỏ Jebel Amer bằng thỏa thuận trị giá 200 triệu USD, song căng thẳng giữa quân đội và RSF tiếp tục leo thang.
Khi nội chiến bùng phát năm 2023, RSF chiếm nhà máy tinh luyện vàng tại Khartoum, nơi chứa 1,6 tấn vàng và quặng trị giá 150 triệu USD. Liên Hợp Quốc ước tính năm 2024, các mỏ RSF kiểm soát cho sản lượng khoảng 10 tấn vàng, trị giá 860 triệu USD.
Hiện Sudan được cho có hơn 1.500 tấn vàng trong lòng đất. Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất là thị trường xuất khẩu chính, trong khi Ai Cập dần trở thành điểm đến mới. Theo giới chuyên gia, cuộc chiến giành vàng Sudan không chỉ là cuộc tranh đoạt tài nguyên, mà còn là cuộc chiến giành quyền kiểm soát tương lai quốc gia này.
Theo: VnExpress
