Từ ngàn xưa, người Á Đông luôn coi trọng việc giáo dục đạo đức và nhân cách con người. Trong vô vàn trước tác cổ, “Đệ Tử Quy” (Phép tắc người con) được xem là cuốn sách dạy con kinh điển nhất, là gốc rễ để hình thành nhân cách, nuôi dưỡng hiếu đạo và xây dựng gia phong.
- Người phụ nữ vượt qua ung thư: Hành trình hồi sinh kỳ diệu
- Thiền và não bộ: Khoa học giải mã sức mạnh của tĩnh lặng
- Miền Bắc nồm ẩm trái mùa, kéo dài đến bao giờ?
Tác phẩm do Lý Dục Tú, học giả triều Thanh biên soạn dựa theo lời dạy của Khổng Tử, gồm 1.080 chữ Hán, chia làm bảy chương:
“Ở nhà phải hiếu”, “Ra ngoài phải đễ”, “Cẩn thận”, “Thủ tín”, “Yêu thương rộng khắp”, “Gần người nhân”, và “Có dư sức thì học văn”.
Mỗi chương là một viên gạch đạo đức, giúp con người biết tu thân – tề gia, rồi mới hướng đến trị quốc và bình thiên hạ.
Ở nhà phải hiếu – gốc của mọi đức hạnh
Người xưa dạy: “Bách thiện hiếu vi tiên” – trăm điều thiện, hiếu là đầu. “Đệ Tử Quy” mở đầu bằng những lời giản dị mà sâu sắc:
“Cha mẹ gọi, thưa đáp liền,
Cha mẹ sai, chớ biếng lười,
Cha mẹ dạy, vâng lời ngay,
Cha mẹ trách, thưa chớ cãi.”
“Hiếu” trong “Đệ Tử Quy” không chỉ là phụng dưỡng vật chất, mà là sự kính trọng và thấu hiểu trong tâm hồn. Người con hiếu thảo biết nghe lời, biết quan tâm, và giữ gìn danh thơm cho cha mẹ.
Hiếu là cội nguồn của đạo làm người, là nền tảng cho mọi đức hạnh khác.
Ra ngoài phải đễ – lễ nghĩa là hành trang của người quân tử
Sau hiếu, “Đệ Tử Quy” dạy người ta biết đễ – nghĩa là kính nhường, lễ phép, và hòa thuận.
Ra ngoài, con người cần giữ thái độ đoan chính, lời nói khiêm cung, biết tôn trọng người trên và yêu thương kẻ dưới.
“Đi đứng phải nghiêm trang,
Ăn nói nên khiêm nhường,
Thấy người hiền thì noi theo,
Thấy người xấu thì tự sửa mình.”
Ngày nay, trong cuộc sống hiện đại, lễ nghĩa vẫn là tấm gương phản chiếu nhân cách. Một đứa trẻ biết cúi đầu chào, biết nói lời cảm ơn và xin lỗi đúng lúc – ấy là đã bước đầu học được đạo làm người.
Cẩn thận, giữ chữ tín và học văn – rèn đức dưỡng tài
“Đệ Tử Quy” còn dạy rằng, người quân tử phải cẩn trọng trong hành động, trung thực trong lời nói và biết giữ chữ tín.
“Nói năng phải thành thật,
Làm việc chớ vội vàng,
Giữ tín là gốc lập thân,
Học văn để mở trí.”
Thủ tín là nền tảng để xây dựng lòng tin và nhân cách. Người không có chữ tín thì khó lập thân, khó được người đời trọng dụng.
Bởi vậy, tác phẩm khuyên: khi đã làm tròn đạo hiếu, đạo đễ, thì nên tiếp tục học văn, mở mang tri thức để hoàn thiện nhân tài – nhân đức.
Mỗi gia đình nên có một cuốn “Đệ Tử Quy”
“Đệ Tử Quy” không chỉ là sách dạy con trẻ, mà còn là tấm gương soi lòng người lớn. Trong thời đại vật chất lên ngôi, những giá trị “hiếu, đễ, tín, lễ” càng đáng được khơi dậy và truyền lại cho thế hệ sau.
Mỗi gia đình nên có một cuốn “Phép tắc người con” để cùng nhau đọc, suy ngẫm, và thực hành — bởi giữ được gốc đạo làm người, mới dựng được nếp nhà hưng thịnh.
Theo: DKN
