Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra cuộc cách mạng trong ngành thực phẩm, giúp tối ưu sản xuất, giảm lỗi, đảm bảo an toàn và dự đoán xu hướng tiêu dùng.
Phát hiện nguyên liệu và công thức mới bằng AI
Một trong những ứng dụng mang tính đột phá nhất của trí tuệ nhân tạo là trong việc phát hiện nguyên liệu – công đoạn vốn kéo dài hàng thập kỷ và tiêu tốn hàng triệu USD.
Công ty công nghệ sinh học Nuritas (Ireland) sử dụng AI để xác định peptide mới như PeptiStrong chiết xuất từ đậu răng ngựa, bằng cách phân tích tới 18 tỷ trình tự tiềm năng.
Công nghệ này còn được mở rộng trong nhiều hướng: lập bản đồ nguyên liệu có lợi cho sức khỏe và tạo ra trải nghiệm giác quan cho người tiêu dùng. Chẳng hạn, Brightseed (Mỹ) liên hệ các hợp chất hoạt tính sinh học với lợi ích sức khỏe cụ thể, nhờ quét dữ liệu phân tử ở quy mô lớn thay vì thử nghiệm truyền thống.
Tương tự, công ty Shiru rà soát cơ sở dữ liệu protein để thiết kế nguyên liệu có đặc tính mong muốn như chất béo thực vật chứa dầu tương tự mỡ động vật.
Nhờ đó, AI giúp doanh nghiệp thiết kế phân tử phù hợp với chức năng, sức khỏe và hương vị với tốc độ chưa từng có.
Tối ưu sản xuất và kiểm soát chất lượng thực phẩm
Trong nhà máy chế biến, AI trở thành “người giám sát vô hình”, quét và đánh giá chất lượng sản phẩm với độ chính xác vượt trội. Công nghệ tầm nhìn máy tính (computer vision) giúp phát hiện sản phẩm lỗi với độ chính xác tới 97%, thay thế công việc kiểm tra thủ công. Hệ thống còn phân tích màu sắc, kết cấu, kích thước, hình dạng, phát hiện nhiễm khuẩn và đánh giá độ tươi của thực phẩm.
Một số mô hình học sâu đạt tỷ lệ sai sót chỉ 0,03%, vừa đảm bảo chất lượng vừa giảm rác thải do loại bỏ nhầm. Trong dây chuyền hiện đại, các công nghệ AI phối hợp chặt chẽ: camera kiểm tra niêm phong bao bì, robot điều chỉnh quy trình cắt, thuật toán dự đoán bảo dưỡng máy móc.
Ví dụ, tại lò mổ Cargill (Texas), camera AI thông báo khi công nhân bỏ sót thịt trên xương. Theo CEO Brian Sikes, chỉ cần 1% cải thiện hiệu suất cũng giúp tăng thêm hàng triệu kg thịt mỗi năm. AI còn đóng vai trò then chốt trong việc xác định mầm bệnh, hóa chất gây ô nhiễm từ sớm, giảm nguy cơ đe dọa sức khỏe cộng đồng.
Chuỗi cung ứng và tiếp thị thông minh
Ứng dụng AI trong quản lý chuỗi cung ứng giúp giảm lãng phí thực phẩm trị giá tới 1.000 tỷ USD/năm.
Các hệ thống theo dõi thời gian thực giám sát sản phẩm từ nơi sản xuất tới quầy bán, sử dụng phân tích dự đoán để tối ưu hóa lộ trình vận chuyển và hạn chế hư hỏng.
AI còn dự đoán biến động nhu cầu dựa trên dữ liệu thời tiết, xu hướng thị trường và lịch sử bán hàng, giúp doanh nghiệp điều chỉnh sản xuất, tránh thiếu hoặc tồn hàng.
Trong lĩnh vực tiếp thị, AI phân tích hành vi và sở thích người tiêu dùng qua hàng triệu bài đăng mạng xã hội.
Chương trình Puratos’ Taste Tomorrow hay công cụ Kerry’s Trendspotter ứng dụng AI để nhận diện xu hướng dinh dưỡng và khẩu vị mới nổi.
Nhờ đó, doanh nghiệp có thể đón đầu xu hướng thực phẩm, cá nhân hóa trải nghiệm người dùng và phát triển sản phẩm phù hợp với thị trường toàn cầu.
Từ nghiên cứu nguyên liệu, kiểm soát sản xuất đến phân phối và tiếp thị, AI đang thay đổi ngành công nghiệp thực phẩm theo hướng thông minh, an toàn và bền vững hơn. Đây không chỉ là cuộc cách mạng công nghệ mà còn là bước ngoặt trong cách con người sản xuất và tiêu thụ thực phẩm của tương lai.
Theo: VnExpress
