Trung tâm dữ liệu ngoài không gian đang trở thành tham vọng lớn của Amazon, SpaceX và Google nhằm giải quyết nhu cầu năng lượng khổng lồ cho AI trong tương lai.
Trung tâm dữ liệu ngoài không gian và tham vọng của Bezos
Jeff Bezos nhiều lần khẳng định Mặt Trăng sẽ trở thành “căn cứ công nghiệp” của nhân loại trong tương lai. Bắt đầu từ năm 2019, ông liên tục nêu quan điểm rằng Trái Đất nên dành cho sự sống và các hoạt động công nghiệp nặng, bao gồm trung tâm dữ liệu AI, cần được đưa ra ngoài không gian.
Tại Italian Tech Week 2025, Bezos mô tả Mặt Trăng như “món quà từ vũ trụ”, đủ lý tưởng để đặt cơ sở hạ tầng phục vụ tính toán quy mô lớn. Ông hình dung về “con đường lên vũ trụ” nơi hàng nghìn tỷ người có thể làm việc và sinh sống.
Theo Bezos, chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu không gian sẽ sớm trở nên cạnh tranh so với trên Trái Đất trong vài thập kỷ tới, nhờ lợi thế năng lượng mặt trời dồi dào và môi trường chân không hỗ trợ làm mát.
Trung tâm dữ liệu ngoài không gian trong kế hoạch của Elon musk
Elon Musk từ lâu theo đuổi giấc mơ chinh phục sao Hỏa, nhưng gần đây, ông tập trung nhiều hơn vào khả năng biến các vệ tinh Starlink thành trung tâm dữ liệu hoạt động độc lập với năng lượng mặt trời.
SpaceX đang phát triển thế hệ vệ tinh mới tích hợp laser tốc độ cao để xử lý dữ liệu ngay trên quỹ đạo. Musk cho biết mỗi vệ tinh có thể tạo 100 gigawatt điện mặt trời một năm – tương đương một phần tư nhu cầu điện trung bình của Mỹ.
Ông còn đề xuất xây dựng căn cứ Mặt Trăng chuyên sản xuất vệ tinh, hướng tới sản lượng 100.000 gigawatt điện mỗi năm. Musk tin rằng AI sẽ tiếp tục mở rộng đến mức năng lượng mặt trời trở thành nền tảng chính để vận hành tính toán toàn cầu.
Trung tâm dữ liệu ngoài không gian trong chiến lược của Google
Google cũng không đứng ngoài cuộc. Tuần trước, hãng công bố dự án Suncatcher – chương trình thử nghiệm vận hành trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo. Họ dự kiến phóng hai vệ tinh nguyên mẫu vào năm 2027 để đánh giá khả năng quản lý nhiệt, độ ổn định hệ thống và hiệu suất tính toán trong môi trường vi trọng lực.
CEO Sundar Pichai nhấn mạnh dự án đòi hỏi nhiều thách thức kỹ thuật phức tạp, nhưng Google sẽ tiến hành thận trọng từng bước.
Không chỉ các “ông lớn”, nhiều doanh nghiệp như Nvidia, Crusoe, Lonestar Data Systems hay Axiom Space cũng thúc đẩy mô hình trung tâm dữ liệu vũ trụ. Nvidia hợp tác Starcloud để đưa GPU H100 lên quỹ đạo, trong khi Crusoe muốn trở thành nhà cung cấp dịch vụ đám mây công cộng đầu tiên hoạt động ngoài Trái Đất.
Áp lực năng lượng và lý do các công ty phải vươn ra vũ trụ
Mỹ đang đối mặt với khủng hoảng năng lượng khi các trung tâm dữ liệu mọc lên dày đặc. Đầu năm nay, Tổng thống Donald Trump tuyên bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng, kêu gọi bổ sung lượng công suất điện lớn trong thời gian ngắn.
Trong lúc chờ nâng cấp lưới điện, nhiều công ty AI phải tự xoay xở: xAI dùng tua-bin khí để tạo nguồn điện tạm, còn OpenAI hợp tác đối tác để bổ sung 100 gigawatt điện mỗi năm.
Giới chuyên gia nhận định rằng nhu cầu điện cho AI sẽ tăng đến mức con người buộc phải đưa hoạt động tính toán ra ngoài bầu khí quyển. Trong không gian, năng lượng mặt trời được khai thác tối đa nhờ không mây, không bão, không đêm tối, đồng thời tiết kiệm chi phí làm mát nhờ môi trường chân không.
Giáo sư Phil Metzger từ Đại học Trung Florida cho rằng máy chủ AI đặt trong không gian có thể trở thành mô hình kinh doanh tiềm năng đầu tiên, mở đường cho nhiều ứng dụng thương mại khác.
Theo: VnExpress
