Hồi sinh người chết bằng AI đang mở ra cuộc tranh luận gay gắt về giới hạn cảm xúc, quyền riêng tư và tương lai của con người trong kỷ nguyên số.
Hồi sinh người chết bằng AI và câu hỏi ranh giới thực – ảo
Một công nghệ mới của startup 2Wai đang gây chấn động cộng đồng mạng khi mô phỏng người đã khuất bằng hình đại diện ảo có thể trò chuyện, tương tác và mang những nét tính cách gợi nhớ người thật. Điều từng được xem như chất liệu của phim khoa học viễn tưởng giờ đã được thu nhỏ vào chiếc điện thoại di động.
Từ thời điểm Kanye West lần đầu tặng hình ba chiều mô phỏng cha của Kim Kardashian, nhiều người cho rằng đây chỉ là món quà “bước ra từ tương lai”. Nhưng chỉ vài năm sau, AI đã phát triển vượt tốc độ dự đoán. Công nghệ mô phỏng ngoại hình, giọng nói và ký ức người đã mất trở nên dễ tiếp cận đến mức bất kỳ ai cũng có thể trải nghiệm.
Trong video quảng cáo của 2Wai, một gia đình tương tác với HoloAvatar của người mẹ đã qua đời: từ khoảnh khắc người con gái mang thai tâm sự với mẹ, đến lúc đứa trẻ lớn lên và nghe “bà” AI đọc truyện trước giờ ngủ. Câu kết “chỉ còn ba phút nữa là đến cõi vĩnh hằng” vừa khiến người xem xúc động, vừa gây cảm giác rợn ngợp vì tính chân thực của công nghệ.
Hồi sinh người chết bằng AI và hệ lụy tâm lý dài hạn
Dù thu hút hàng triệu lượt xem, video của 2Wai tạo ra làn sóng tranh cãi dữ dội. Nhiều người liên tưởng ngay đến các tập phim Black Mirror, nơi AI xoá nhoà ranh giới giữa sống – chết và can thiệp sâu vào cảm xúc con người.
Lo ngại lớn nhất xuất phát từ hình ảnh đứa trẻ lớn lên cùng một “người bà ảo”. Các chuyên gia cảnh báo điều này có thể làm méo mó quá trình hình thành ký ức, làm suy giảm cơ chế vượt qua mất mát tự nhiên của con người. Khi sự an ủi ảo thay thế nỗi buồn, người dùng dễ lệ thuộc công nghệ, không thể chấp nhận thực tại.
Đi xa hơn, nhiều người sợ rằng nếu hình đại diện kỹ thuật số ngày càng giống thật, cộng với sự phát triển nhanh của robot hình người, việc tạo ra một “phiên bản vật lý” của người đã khuất không còn là điều quá xa vời. Khi đó, câu hỏi về quyền riêng tư, danh tính hay sự đồng ý của người đã mất trở thành tranh luận đạo đức phức tạp.
Công nghệ và những giới hạn đạo đức cần được xác lập
Theo đồng sáng lập Calum Worthy, 2Wai muốn tạo ra một “hồ sơ sống” để người đã mất có thể tiếp tục đồng hành cùng gia đình. Ứng dụng hiện cho phép mô phỏng ngoại hình, giọng nói, ký ức dựa trên dữ liệu người dùng cung cấp, và đã xuất hiện trên App Store; phiên bản Android cũng đang được phát triển.
Một bộ phận người ủng hộ cho rằng công nghệ này giúp lưu giữ ký ức sâu sắc hơn mọi bức ảnh hay đoạn ghi âm. Tuy nhiên, những người hoài nghi cho rằng đây là bước thương mại hóa nỗi đau, tiềm ẩn nguy cơ biến cảm xúc con người thành sản phẩm kinh doanh.
Khi robot và các avatar kỹ thuật số ngày càng giống thật, viễn cảnh con người “tồn tại mãi mãi” dưới dạng thực thể số trở nên khả thi hơn bao giờ hết. Điều này đòi hỏi các nhà phát triển và cơ quan quản lý phải đặt ra ranh giới đạo đức rõ ràng nhằm bảo vệ người dùng khỏi những hệ quả không thể lường trước.
Theo: Dân Tri
