Đề xuất tính thuế dựa trên lợi nhuận thay vì doanh thu được đánh giá giúp hộ kinh doanh giảm chi phí và tạo ra hệ thống thuế minh bạch, công bằng hơn.
Thuế hộ kinh doanh và tác động khi chuyển sang đánh trên lợi nhuận
Bộ Tài chính đang xem xét thay đổi cách tính thuế với hộ kinh doanh bằng việc áp dụng thuế thu nhập dựa trên phần lãi. Theo đề xuất, những hộ xác định được chi phí đầu vào, có doanh thu dưới 3 tỷ đồng mỗi năm sẽ chịu thuế suất 15% trên lợi nhuận; trường hợp trên 3 tỷ đồng áp dụng mức 17%. Nếu không chứng minh được chi phí, hộ vẫn nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu như hiện hành, dao động 0,5–2% tùy lĩnh vực.
Các chuyên gia đánh giá đây là hướng tiếp cận phù hợp bản chất thuế thu nhập. TS Nguyễn Ngọc Tú, nguyên Vụ trưởng Tổng cục Thuế, nhận định thuế chỉ nên đánh trên phần lãi chứ không phải toàn bộ doanh thu. Ông cho rằng cách tính mới phản ánh đúng hoạt động kinh doanh thực tế và tạo sự tiến bộ trong quản lý.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Huỳnh Anh Tuấn, Giám đốc Công ty Kế toán thuế GSC, cho rằng việc chia phương án tính thuế theo quy mô và khả năng xác định chi phí sẽ giúp hộ nộp thuế đúng – đủ, đồng thời giảm đáng kể gánh nặng cho những ngành có chi phí đầu vào lớn như nhân công, nguyên liệu hay mặt bằng.
Tại một tọa đàm gần đây, bà Nguyễn Thị Cúc – Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam – đánh giá cao đề xuất mới vì hộ kinh doanh chỉ đóng thuế khi có lãi, qua đó đảm bảo sự minh bạch và công bằng.
Thuế hộ kinh doanh và khó khăn trong thực thi do thiếu chứng từ
Cả nước hiện có khoảng 3,6 triệu hộ và cá nhân kinh doanh, trong đó 1,3 triệu hộ có doanh thu vượt ngưỡng chịu thuế. Dù ủng hộ cách tính thuế dựa trên lãi, nhiều hộ lo ngại về yêu cầu chứng minh chi phí.
Anh Nguyễn Văn Tâm, chủ quầy quần áo tại Hà Nội, cho biết hàng của anh nhập chủ yếu bằng tiền mặt từ chợ đầu mối nên gần như không có hóa đơn. Nếu bắt buộc kê khai chi phí, anh sợ bị ấn định thuế cao hơn thực tế. Anh đề nghị cơ quan thuế nghiên cứu hệ số chi phí theo ngành để phù hợp với hộ nhỏ lẻ.
Chị Trần Mỹ Duyên, tiểu thương bán hải sản tại TP HCM, cho rằng đánh thuế theo lãi là hợp lý vì giá đầu vào biến động từng ngày. Tuy nhiên, chị lo việc ghi chép chứng từ sẽ gây khó khăn vì công việc bắt đầu từ 3–4 giờ sáng và không có thời gian quản lý hóa đơn.
Theo chuyên gia, phần lớn hộ kinh doanh hiện nộp thuế khoán và ít quan tâm đến chứng từ; hàng tồn kho cũng không đầy đủ hóa đơn. Vì vậy, việc triển khai ngay trong năm tới được cho là khó khả thi. Ngoài ra, cơ quan thuế sẽ phải đối chiếu thêm lượng lớn chứng từ, khiến áp lực quản lý tăng mạnh.
Thuế hộ kinh doanh và đề xuất sửa ngưỡng doanh thu chịu thuế
Bộ Tài chính cũng đang nghiên cứu nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế từ 100 triệu lên 200 triệu đồng mỗi năm. Một số chuyên gia đề xuất mức 500 triệu đến 1 tỷ đồng để phù hợp thực tế. Tuy nhiên, theo ông Lưu Đức Huy – Phó Cục trưởng Cục Quản lý giám sát chính sách thuế – nếu tính thuế theo lợi nhuận, ngưỡng doanh thu chỉ đóng vai trò phân loại và không còn tác động quá lớn đến số thu.
TS Nguyễn Ngọc Tú cảnh báo rằng việc nâng ngưỡng quá cao có thể tạo ra vùng xám, khiến hộ kinh doanh quy mô lớn chia nhỏ doanh thu để trốn thuế và giảm động lực chuyển đổi lên doanh nghiệp. Ông đề xuất duy trì mức 200 triệu đồng trong giai đoạn đầu và xem xét điều chỉnh sau năm 2026 khi hệ thống hóa đơn điện tử hoàn thiện.
Theo: VnExpress
