Sapo: Sốt xuất huyết Dengue nằm trong top 10 mối đe dọa sức khỏe toàn cầu theo WHO. Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á với hơn 110.500 ca mắc và 23 tử vong từ đầu năm đến tháng 10/2025, tăng so với năm trước.
- Tử hình Cao Văn Tùng dùng em trai đặt cọc buôn ma túy
- Bác sĩ khuyến cáo: Người cao tuổi nên hạn chế ba loại hạt dễ gây hại cho thận
- Bán hàng online doanh thu gần 51 tỷ nhưng chỉ kê khai 308 triệu
Việt Nam đang đối mặt với thách thức lớn từ sốt xuất huyết Dengue, căn bệnh được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào danh sách 10 mối đe dọa sức khỏe ưu tiên ứng phó. Tại Hội nghị Khoa học Toàn quốc về Sốt xuất huyết Dengue 2025 (VDS 2025) tổ chức ngày 28-29/11 tại TP.HCM, các chuyên gia khẳng định Việt Nam là một trong những điểm nóng nhất khu vực Đông Nam Á.
Sốt xuất huyết Dengue bùng phát mạnh tại Việt Nam
Mỗi năm, cả nước ghi nhận trên 100.000 ca mắc sốt xuất huyết Dengue. Đỉnh điểm năm 2022 đạt gần 370.000 trường hợp – con số kỷ lục lịch sử. Từ đầu năm 2025 đến hết tháng 10, đã có hơn 110.500 ca nhiễm và 23 trường hợp tử vong, cao hơn cùng kỳ năm 2024.
Bệnh không còn giới hạn theo mùa mà lan rộng quanh năm, thay đổi linh hoạt giữa các vùng miền. Khu vực phía Nam chiếm tỷ lệ cao nhất, theo sau là miền Bắc. Theo TS.BS Ngũ Duy Nghĩa, Trưởng khoa Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm (Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương), các yếu tố như biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh chóng và giao thương sôi động đang thúc đẩy muỗi Aedes – vector truyền bệnh – lan tỏa mạnh mẽ.
Đáng lo ngại, cơ cấu độ tuổi bệnh nhân đã thay đổi rõ rệt. Tại miền Nam, tỷ lệ người trên 15 tuổi mắc bệnh tăng từ 18% (năm 1999) lên 53% (năm 2022). Ở miền Bắc, người lớn trở thành nhóm chính, khiến gánh nặng dịch bệnh thêm nghiêm trọng tại nhiều địa phương.
Nguyên nhân và hậu quả của sốt xuất huyết Dengue
Biến đổi khí hậu với nhiệt độ tăng và lượng mưa dồi dào tạo môi trường lý tưởng cho muỗi sinh sôi. Đô thị hóa kèm theo tích tụ nước đọng ở các khu dân cư đông đúc, kết hợp giao thông quốc tế, giúp vector di chuyển nhanh chóng giữa các tỉnh thành.
Các biện pháp phòng ngừa truyền thống như diệt lăng quăng hay sử dụng màn chắn tuy hiệu quả ngắn hạn nhưng thiếu bền vững. Một số phương pháp thậm chí vô tình tạo thêm ổ dịch, như để nước tồn đọng lâu ngày.
Về mức độ nguy hiểm, sốt xuất huyết Dengue có thể gây sốc nhiễm trùng, xuất huyết nội tạng và tử vong nếu không cấp cứu kịp thời. Bệnh nhân thường phải nằm viện dài ngày, buộc phụ huynh nghỉ việc và trẻ em bỏ học. Toàn xã hội chịu áp lực kinh tế lớn do chi phí điều trị và mất năng suất lao động. Hiện chưa có thuốc đặc trị, khiến phòng ngừa trở thành ưu tiên hàng đầu.
Chiến lược phòng chống sốt xuất huyết Dengue toàn diện
Để ứng phó, các chuyên gia kêu gọi chuyển từ cách tiếp cận thụ động sang chiến lược chủ động, tích hợp đa biện pháp theo khuyến nghị WHO. PGS.TS Nguyễn Vũ Thượng (Phó Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM) nhấn mạnh việc áp dụng mô hình toán học để dự báo dịch chính xác hơn, thay thế phương pháp dựa trên dữ liệu lịch sử và giám sát vector truyền thống.
GS.TS Vũ Sinh Nam, Tổng Thư ký Hội Y học Dự phòng Việt Nam, đề xuất năm trụ cột chính: kiểm soát vector, giám sát dịch tễ, truyền thông thay đổi hành vi cộng đồng, điều trị dựa trên bằng chứng khoa học và tiêm chủng dự phòng. Việt Nam đang thử nghiệm vaccine, hứa hẹn giảm đáng kể ca nặng.
Cá nhân cần duy trì “3 sạch” (nhà cửa, nước đọng, cống rãnh), mặc quần áo dài tay giờ cao điểm muỗi đốt (6h-18h), sử dụng màn và thuốc chống muỗi. Gia đình nên dọn dẹp hàng tuần và đưa trẻ khám ngay khi sốt trên 38,5°C.
Việc phối hợp đa ngành sẽ giúp giảm 70-90% nguy cơ bùng phát, theo kinh nghiệm quốc tế. Với diễn biến khó lường, Việt Nam cần hành động quyết liệt để kiểm soát sốt xuất huyết Dengue từ năm 2026.
Theo: Dân Trí
