Việt Nam dự kiến hình thành các khu thương mại tự do tại TPHCM, Đà Nẵng, Hải Phòng từ năm 2026, hướng tới mô hình hiện đại, cạnh tranh khu vực và đóng góp lớn cho nền kinh tế.
Bộ Tài chính cho biết từ năm 2026, Việt Nam sẽ thí điểm thành lập các khu thương mại tự do tại Đà Nẵng, Hải Phòng và TPHCM. Đến năm 2030, cả nước sẽ có khoảng 6-8 khu tương tự, tiến tới đạt chuẩn quốc tế vào năm 2045.
Khu thương mại tự do – Động lực kinh tế mới
Thông tin được nêu trong cuộc họp Thường trực Chính phủ ngày 5/12 do Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì, nhằm xem xét Đề án khu thương mại tự do trước khi trình cấp có thẩm quyền.
Hiện nay, trên thế giới có hơn 7.000 khu kinh tế đặc biệt và khu thương mại tự do, với mô hình ngày càng mở rộng sang các lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ, tài chính, đô thị, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Đây là xu thế giúp các quốc gia thu hút nguồn lực chất lượng cao và thúc đẩy tăng trưởng.
Tại Việt Nam, hệ thống pháp luật chưa có quy định cụ thể về cơ chế vận hành khu thương mại tự do. Tuy nhiên, Quốc hội đã ban hành một số nghị quyết cho phép thí điểm cơ chế đặc thù ở Đà Nẵng và Hải Phòng, tạo cơ sở để xây dựng đề án mới. Vì vậy, Bộ Tài chính đánh giá việc triển khai sớm mô hình này là cần thiết và cấp bách.
Theo kế hoạch, giai đoạn 2026-2030 sẽ tập trung hình thành các khu thương mại tự do tại những địa phương có điều kiện thuận lợi. Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam sẽ sở hữu 8-10 khu đạt chuẩn quốc tế, đóng góp 15-20% GDP và có khả năng cạnh tranh trong khu vực.
Nền tảng để Việt Nam hội nhập sâu hơn
Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu làm rõ khái niệm khu thương mại tự do và các điểm tương đồng, khác biệt với trung tâm thương mại quốc tế, để từ đó xây dựng chính sách phù hợp cho từng loại hình. Ông nhấn mạnh việc lựa chọn địa điểm thí điểm phải đảm bảo tính vùng miền, số lượng phù hợp và có thời gian đánh giá rõ ràng.
Bên cạnh lợi ích kinh tế, Thủ tướng lưu ý các yếu tố về dân cư, môi trường, an sinh xã hội và bộ máy quản lý phải được tính toán kỹ lưỡng. Mô hình vận hành cần tăng phân cấp, phân quyền nhưng đi kèm kiểm tra, giám sát chặt chẽ để đảm bảo hiệu quả.
Trong sáng 5/12, Thủ tướng cũng chủ trì cuộc họp về cơ chế phát triển trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi). Báo cáo cho thấy Nhà máy lọc dầu Dung Quất – nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam – đang hoạt động hiệu quả và đã có chủ trương mở rộng giai đoạn 2.
Những khác biệt trong cơ chế vận hành
Kết luận cuộc họp, Thủ tướng nhấn mạnh trung tâm lọc hóa dầu cần được quy hoạch theo đề án tổng thể, đảm bảo tính bền vững và phù hợp định hướng phát triển đất nước. Ông yêu cầu các bộ, ngành cùng Tập đoàn Dầu khí Việt Nam rà soát lại toàn bộ cơ chế hiện hành, đề xuất giải pháp đột phá, mạnh mẽ hơn để thúc đẩy mô hình này.
Việc hình thành các khu thương mại tự do được kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới, giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và hợp tác quốc tế sâu rộng hơn.
Mô hình này sẽ có cơ chế quản lý linh hoạt hơn, ưu đãi vượt trội hơn so với khu kinh tế truyền thống, đồng thời đòi hỏi hệ thống giám sát minh bạch và hiệu quả.
Khi đạt chuẩn quốc tế vào năm 2045, các khu thương mại tự do sẽ trở thành trung tâm kết nối thương mại, công nghệ và tài chính của khu vực, đóng góp lớn cho tăng trưởng bền vững.
Theo: Dân Trí
