Vụ án 34 cán bộ Cục An toàn thực phẩm nhận hối lộ hơn 107 tỷ đồng phơi bày cơ chế xin – cho, kẽ hở pháp luật và quan hệ lợi ích kéo dài với doanh nghiệp.
34 cán bộ Cục An toàn thực phẩm lợi dụng kẽ hở hồ sơ
Theo kết luận điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C01), 34 cán bộ, lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) bị đề nghị truy tố về tội Nhận hối lộ, với tổng số tiền hơn 107 tỷ đồng. Trong số này có hai cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong, Trần Việt Nga, cùng nhiều cựu cục phó, trưởng phòng, phó phòng và chuyên viên.
C01 xác định, hành vi phạm tội xuất phát từ các quy định mang tính định tính trong Nghị định 15/2018 về quản lý an toàn thực phẩm. Các tiêu chí như “bằng chứng khoa học”, “liều lượng sử dụng hàng ngày” hay điều kiện thẩm định nội dung quảng cáo không được định lượng rõ ràng, tạo điều kiện cho cán bộ có thẩm quyền can thiệp, gây khó hoặc kéo dài thời gian xử lý hồ sơ.
Khi nghị định 15 có hiệu lực, số lượng hồ sơ đáp ứng đầy đủ yêu cầu giảm mạnh so với trước đây. Nhiều doanh nghiệp không thể bổ sung tài liệu theo yêu cầu, đặc biệt là bằng chứng khoa học chứng minh công dụng sản phẩm, dẫn đến nguy cơ đình trệ sản xuất, chậm đưa hàng ra thị trường.
34 cán bộ Cục An toàn thực phẩm hình thành cơ chế xin – cho
Từ thực tế đó, một “lối thoát” phi pháp được hình thành. Doanh nghiệp chủ động đưa tiền “hướng dẫn hồ sơ” với mức trung bình khoảng 7 triệu đồng mỗi bộ để được hỗ trợ chỉnh sửa, đẩy nhanh tiến độ thẩm định và sớm được cấp giấy tiếp nhận công bố sản phẩm.
Theo điều tra, các chuyên viên nhận tiền báo cáo lại với lãnh đạo phòng, trung tâm, sau đó trình lên lãnh đạo Cục. Cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong được xác định đồng ý chủ trương cho chuyên viên nhận tiền, đồng thời thiết lập cơ chế ăn chia rõ ràng. Mỗi bộ hồ sơ, ông Phong nhận từ 2,5 đến 3 triệu đồng, phần còn lại chia cho các cấp bên dưới.
Ở mảng cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo, bà Trần Việt Nga phụ trách và yêu cầu doanh nghiệp chi ít nhất 2 triệu đồng cho lãnh đạo Cục mỗi hồ sơ. Số tiền này được chuyên viên chia lại cho bà Nga từ 2 đến 3,5 triệu đồng, kèm theo chỉ đạo phải thực hiện “tế nhị, kín đáo”.
C01 cho rằng, chính sự buông lỏng quản lý và lạm dụng quyền lực đã tạo ra vòng xoáy xin – cho kéo dài, khiến hành vi nhận hối lộ diễn ra công khai trong thời gian dài mà không bị phát hiện.
Quan hệ lợi ích khăng khít và kiến nghị bịt kẽ hở
Cơ quan điều tra nhận định, việc tập trung thẩm quyền chuyên môn vào một số cá nhân, cùng với việc không luân chuyển cán bộ thẩm định trong thời gian dài, đã dẫn tới quan hệ lợi ích khăng khít giữa cán bộ và doanh nghiệp. Từ đó, cơ chế xin – cho hình thành, làm suy giảm nghiêm trọng hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.
Hậu quả không chỉ là thất thoát lớn về kinh tế mà còn tạo môi trường cạnh tranh không lành mạnh, gây thiệt thòi cho các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, đồng thời làm gia tăng nguy cơ thực phẩm giả, kém chất lượng lưu hành trên thị trường.
Để khắc phục, C01 kiến nghị sửa đổi Nghị định 15 theo hướng bổ sung tiêu chí thẩm định cụ thể, định lượng rõ ràng, giảm tối đa yếu tố định tính. Cần quy định rõ các trường hợp bắt buộc từ chối hồ sơ, tránh tình trạng yêu cầu bổ sung nhiều lần không có căn cứ.
Bộ Công an cũng đề xuất bắt buộc áp dụng hệ thống quản lý hồ sơ điện tử, ghi nhận toàn bộ quá trình xử lý để kiểm soát trách nhiệm cá nhân, đồng thời thực hiện luân chuyển định kỳ cán bộ ở các vị trí nhạy cảm nhằm ngăn chặn lợi ích nhóm.
Theo: VnExpress
