Lao động Việt ở Nhật, Hàn chật vật thời bão giá khi chi phí sinh hoạt tăng nhanh, đồng nội tệ mất giá, khiến thu nhập thực tế sụt giảm và khả năng tích lũy ngày càng thu hẹp.
- Vụ 40 học sinh nhập viện: Cách chức hiệu trưởng, hiệu phó
- Mưa lũ lịch sử ở Đăk Lăk làm 101 người chết
- Chấn động: Bắt giam 7 lãnh đạo, cán bộ Cảng vụ Hàng hải Thanh Hóa vì nhận hối lộ
Chi phí leo thang bào mòn thu nhập của lao động Việt
19h tại một siêu thị ở tỉnh Tochigi, Nhật Bản, Nhật Tuân, 28 tuổi, đứng trước kệ gạo gần nửa tiếng để cân nhắc có nên mua bao 10 kg giá 10.000 yen hay không. Quy đổi ra tiền Việt, số tiền này tương đương khoảng 1,7 triệu đồng.
“Chưa bao giờ tôi thấy giá cả đắt đỏ như bây giờ”, Tuân nói. Năm năm trước, công nhân quê Bắc Ninh vay 300 triệu đồng để sang Nhật làm việc với kỳ vọng gửi tiền về xây nhà và tích lũy vốn. Tuy nhiên, bức tranh năm 2025 khác xa tính toán ban đầu.
Theo Tuân, chỉ trong một năm, giá gạo loại bình dân tăng từ khoảng 4.000 yen lên gần 10.000 yen mỗi bao. Trứng gà, rau xanh và nhiều thực phẩm thiết yếu cũng tăng gấp hai đến ba lần. Trong khi đó, thu nhập hàng tháng của anh ở mức khoảng 170.000 yen (28–29 triệu đồng).
Tiền ăn uống hiện chiếm khoảng 8 triệu đồng mỗi tháng; điện, nước và khí đốt tăng gấp ba, lên hơn 6 triệu. Sau khi trừ các khoản chi cố định, số tiền còn lại để gửi về quê không nhiều, gần như không còn khả năng tích lũy. “Có những ngày tôi phải ăn mì tôm trộn cơm cho no bụng”, Tuân chia sẻ.
Lao động tại Hàn Quốc: “làm đâu tiêu đó”
Tại Hàn Quốc, Lò Huyền Trang, 26 tuổi, cũng rơi vào cảnh chật vật tương tự. Sang Yeosu từ giữa năm ngoái, Trang từng kỳ vọng thu nhập 50–60 triệu đồng mỗi tháng. Thực tế, công việc phụ bếp và dọn dẹp tại nhà hàng không ổn định; tháng cao nhất cô kiếm được khoảng 33 triệu đồng, tháng thấp chỉ 17 triệu.
Trong khi đó, chi phí thuê nhà, thuế và bảo hiểm đã chiếm khoảng 4 triệu đồng. Để có thể gửi tiền về quê, Trang buộc phải siết chặt chi tiêu ăn uống trong mức 3–4 triệu đồng mỗi tháng.
“Giá gạo đã tăng gấp ba so với năm ngoái. Một suất ăn ở cửa hàng tiện lợi giờ đắt hơn cả một giờ lương làm thêm”, cô nói, cho biết thịt nướng hay các bữa ăn ngoài đã trở thành xa xỉ. Khi công việc dịch vụ bị cắt giảm, Trang tranh thủ làm nông nghiệp theo ngày để bù thu nhập. Quần áo, chăn gối và đồ dùng cá nhân chủ yếu được mua từ các nhóm đồ cũ.
Nhìn lại thế hệ lao động sang Hàn Quốc cách đây 10 năm có thể vừa gửi tiền về, vừa tích lũy vốn, Trang cho rằng mô hình “một vốn bốn lời” không còn phù hợp. “Giờ nhiều người rơi vào cảnh làm đâu tiêu đó”, cô nói.
Tỷ giá bất lợi và bài toán tài chính trước khi lên đường
Theo Numbeo, chi phí sinh hoạt tại Hàn Quốc năm 2025 cao hơn Việt Nam gần 130%, còn Nhật Bản cao hơn khoảng 80%. Lạm phát tại Nhật duy trì mức trung bình khoảng 3,3% mỗi năm, đẩy giá thực phẩm và nhà ở lên cao.
Khó khăn càng lớn khi đồng yen Nhật đã giảm gần 30% giá trị trong một thập kỷ, còn đồng won Hàn Quốc mất giá khoảng 25–30%. Trong khi lương danh nghĩa của lao động nước ngoài chỉ tăng nhẹ, thu nhập thực tế khi quy đổi ra tiền Việt để gửi về gia đình bị thu hẹp đáng kể.
Ông Nguyễn Nam Cường, nghiên cứu sinh tại Học viện Hàn Quốc học AKS, nhận định lợi thế của xuất khẩu lao động hiện nay không còn nằm ở mức lương ghi trên hợp đồng. “Khi chi phí sinh hoạt tăng và tỷ giá bất lợi, khả năng tích lũy giảm mạnh. Đi Nhật hay Hàn giờ chuyển từ ‘di cư tích lũy’ sang ‘di cư duy trì sinh kế’”, ông phân tích.
Theo số liệu năm 2024, Việt Nam có hơn 158.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài, trong đó Nhật Bản là thị trường lớn nhất. Mức lương phổ biến khoảng 180.000 yen mỗi tháng, cùng nguồn kiều hối ước đạt 3,5–4 tỷ USD. Tuy nhiên, theo ILO, chi phí để sang Nhật trung bình khoảng 192 triệu đồng, thuộc nhóm cao nhất khu vực; hơn một nửa thực tập sinh Việt mang khoản nợ tương đương trên hai năm lương tối thiểu.
Ông Cường khuyến cáo người lao động cần tính toán kỹ lưỡng trước khi quyết định: lương thực nhận sau thuế, bảo hiểm còn bao nhiêu; chi phí sinh hoạt ra sao; và số tiền quy đổi sang tiền Việt có đảm bảo tích lũy ngay cả trong kịch bản tỷ giá xấu nhất hay không.
Trong lúc chưa thể tăng thu nhập, nhiều lao động như Nhật Tuân buộc phải thay đổi lối sống: mua hàng giảm giá, tiết kiệm tối đa và xoay xở từng bữa ăn để trụ vững giữa cơn bão giá.
Theo: VnExpress
