Nghịch lý càng giàu càng vắng bóng trẻ em ở Nhật Bản cho thấy dân số suy giảm nghiêm trọng, bất chấp kinh tế phát triển, phúc lợi xã hội mở rộng và mức sống ngày càng cao.
- Giá vàng SJC sát mốc 160 triệu đồng/lượng
- Khoa học chưa định nghĩa nổi cái Tôi – vậy Tôi là ai?
- TP HCM giữ nguyên 11 ngày nghỉ Tết cho học sinh
Tỷ lệ sinh giảm sâu trong bối cảnh kinh tế phát triển
Nhật Bản đang đối mặt với nghịch lý càng giàu càng vắng bóng trẻ em, khi nền kinh tế lớn thứ ba thế giới lại ghi nhận tốc độ suy giảm dân số nhanh hàng đầu toàn cầu. Tỷ lệ sinh của nước này đã giảm liên tục trong nhiều năm, từ khoảng 1,45 trẻ/phụ nữ năm 2015 xuống còn khoảng 1,15 vào năm 2024, thấp hơn nhiều so với mức 2,1 cần thiết để duy trì dân số ổn định.
Các nhà nghiên cứu cho rằng đây không chỉ là vấn đề kinh tế, mà là hệ quả tổng hợp của quá trình phát triển xã hội. Khi điều kiện y tế, giáo dục và phúc lợi được cải thiện, rủi ro tử vong trẻ em giảm mạnh, các gia đình không còn nhu cầu sinh nhiều con như trước. Cùng với đó, quan điểm sống thay đổi khiến nhiều người trẻ ưu tiên sự nghiệp, tự do cá nhân và ổn định tài chính trước khi lập gia đình.
Thanh niên Nhật Bản hiện dành trung bình khoảng 16 năm cho giáo dục, bước vào thị trường lao động muộn hơn so với các thế hệ trước. Điều này kéo theo việc kết hôn muộn, sinh con muộn hoặc không sinh con. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và giáo dục ngày càng cao, việc nuôi dạy con cái được xem là gánh nặng tài chính lớn, đặc biệt tại các đô thị lớn.
Áp lực xã hội và thách thức dài hạn với dân số Nhật Bản
Nghịch lý càng giàu càng vắng bóng trẻ em ở Nhật Bản đang tạo ra những hệ lụy sâu rộng về kinh tế – xã hội. Dân số già hóa nhanh khiến lực lượng lao động suy giảm, trong khi chi phí cho y tế, lương hưu và an sinh xã hội ngày càng tăng. Điều này đặt áp lực lớn lên ngân sách nhà nước cũng như khả năng duy trì tăng trưởng dài hạn.
Chính phủ Nhật Bản đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ sinh đẻ, tăng trợ cấp nuôi con và mở rộng dịch vụ chăm sóc trẻ em. Tuy nhiên, các biện pháp này chưa đảo chiều được xu hướng giảm sinh, khi nhiều gia đình vẫn lựa chọn sinh ít con để tập trung đầu tư cho chất lượng sống và giáo dục.
Bên cạnh yếu tố tài chính, các rào cản về môi trường làm việc, thời gian chăm sóc gia đình và vai trò giới cũng ảnh hưởng đến quyết định sinh con. Nhiều phụ nữ lo ngại việc sinh con sẽ làm gián đoạn sự nghiệp, trong khi nam giới chịu áp lực lớn về thu nhập và ổn định kinh tế.
Thực trạng tại Nhật Bản cho thấy, trong các xã hội phát triển cao, sự giàu có không đồng nghĩa với gia tăng dân số. Ngược lại, nếu không có những thay đổi căn bản về cấu trúc xã hội và lối sống, nghịch lý giàu nhưng thiếu trẻ em có thể tiếp tục kéo dài, trở thành bài toán khó cho tương lai của quốc gia này.
Theo: VnExpress
