Những lưu ý khi ăn cá để tránh gây hại cho sức khỏe

Ăn cá tốt cho sức khỏe, nhưng không phải loại nào cũng an toàn. Một số cách chế biến và bảo quản cá có thể làm tăng nguy cơ ung thư nếu dùng thường xuyên.

Theo số liệu GLOBOCAN 2020, mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 19,3 triệu ca ung thư mới và gần 10 triệu ca tử vong. Tại Việt Nam, ung thư là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu với khoảng 182.000 ca mắc mới và hơn 122.000 ca tử vong mỗi năm. Thực tế này khiến nhiều người quan tâm hơn đến chế độ ăn uống và các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn từ thực phẩm quen thuộc, trong đó có cá.

Cá là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, giàu axit béo không bão hòa, vitamin và khoáng chất thiết yếu. Nhiều nghiên cứu cho thấy, người ăn cá thường xuyên có nguy cơ tử vong do đột quỵ thấp hơn khoảng 30% so với người ít ăn cá. Ở người cao tuổi, việc bổ sung trên 100g cá mỗi tuần còn giúp giảm nguy cơ suy giảm nhận thức.

Tuy nhiên, không phải loại cá nào cũng có lợi. Một số loại cá hoặc cách chế biến cá nếu sử dụng thường xuyên có thể gây hại cho sức khỏe, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư.

Bảo quản hóa chất

Một trong những mối nguy lớn nhất là cá bị ướp formol. Đây là hóa chất công nghiệp tuyệt đối không được phép dùng trong thực phẩm, nhưng vẫn bị lạm dụng để giữ cá “tươi lâu”. Khi xâm nhập vào cơ thể, formol có thể gây kích ứng đường hô hấp, tổn thương da, rối loạn tiêu hóa và làm tăng nguy cơ ung thư nếu tiếp xúc lâu dài.

Cá ngâm formol thường có đặc điểm mắt đục, thân nhớt bất thường, mùi hắc khó chịu và để lâu vẫn trông rất tươi. Cá hố là loại dễ bị sử dụng formol do khó bảo quản. Người tiêu dùng nên chọn cá còn sống hoặc cá vừa mổ, có mùi tự nhiên và mua tại địa chỉ uy tín.

Ăn cá gây ung thư: 4 loại cá nên hạn chế
Ăn cá gây ung thư do cách chế biến không phù hợp. (Ảnh: Chụp màn hình/afamily)

Nguy cơ từ cá muối, cá khô

Cá muối, cá khô là món ăn quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt. Tuy nhiên, trong quá trình ướp muối và phơi khô, cá có thể sinh ra nitrit – một hợp chất có khả năng chuyển hóa thành chất gây ung thư trong cơ thể nếu tích tụ lâu ngày.

Việc thường xuyên ăn cá muối, cá khô có thể làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày và liên quan đến ung thư đường tiêu hóa. Các chuyên gia khuyến cáo không nên loại bỏ hoàn toàn nhóm thực phẩm này, nhưng cần ăn với lượng vừa phải, không dùng liên tục và nên kết hợp nhiều rau xanh, trái cây tươi để cân bằng dinh dưỡng.

Cách chế biến không phù hợp

Cá nướng, đặc biệt là nướng than, tiềm ẩn nguy cơ tạo ra các hợp chất độc hại khi tiếp xúc với nhiệt độ quá cao. Quá trình này có thể sinh ra hydrocarbon thơm đa vòng và amin dị vòng – những chất đã được cảnh báo có khả năng gây ung thư nếu tích lũy trong thời gian dài.

Ngoài ra, cá sống như sashimi cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nếu không được xử lý và bảo quản đúng tiêu chuẩn, cá sống có thể chứa ký sinh trùng và vi khuẩn gây viêm đường ruột, rối loạn tiêu hóa. Với người cao tuổi hoặc người có hệ tiêu hóa yếu, việc ăn cá sống thường xuyên càng tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe.

Để giảm rủi ro, người tiêu dùng nên hạn chế chọn cá nước ngọt quá lớn do dễ tích tụ kim loại nặng. Khi mua cá biển, ưu tiên cá ướp đá tươi thay vì cá đông lạnh lâu ngày. Các phương pháp chế biến như hấp, luộc, kho nhạt được đánh giá là lành mạnh hơn so với chiên rán hoặc nướng cháy.

Ăn cá đúng cách, chọn đúng loại và chế biến hợp lý sẽ giúp phát huy lợi ích dinh dưỡng, thay vì vô tình làm tăng nguy cơ bệnh tật, trong đó có ung thư.

Theo: afamily