Bất đồng Arab Saudi và UAE ngày càng lộ rõ trên nhiều mặt trận từ Yemen, Sudan đến Israel, làm rạn nứt liên minh chiến lược từng gắn bó.
Bất đồng Arab Saudi và UAE bùng phát từ xung đột Yemen
Căng thẳng giữa Arab Saudi và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) bùng phát công khai cuối tháng 12/2025, khi Riyadh cáo buộc Abu Dhabi gây ra mối đe dọa đối với an ninh quốc gia. Arab Saudi tuyên bố sẵn sàng áp dụng mọi biện pháp cần thiết sau khi các lực lượng do nước này hậu thuẫn tại Yemen mất quyền kiểm soát vùng lãnh thổ dọc biên giới vào tay phe được UAE ủng hộ.
Riyadh yêu cầu Abu Dhabi rút toàn bộ quân khỏi Yemen trong vòng 24 giờ và chấm dứt mọi hình thức hỗ trợ các lực lượng vũ trang tại đây. UAE sau đó thông báo đã kết thúc nhiệm vụ của đơn vị chống khủng bố ở Yemen, song không đề cập tới những yêu cầu còn lại.
Diễn biến này cho thấy mối quan hệ từng được coi là trụ cột của an ninh khu vực Vùng Vịnh đang rơi vào giai đoạn rạn nứt nghiêm trọng, khi lợi ích chiến lược của hai bên ngày càng tách biệt.
Bất đồng Arab Saudi và UAE trong tính toán khu vực
Arab Saudi và UAE từng hợp tác chặt chẽ kể từ năm 2011, khi phong trào Mùa xuân Arab lan rộng tại Trung Đông. Hai nước phối hợp đối phó các phong trào chính trị Hồi giáo, cùng triển khai lực lượng tại Bahrain và ủng hộ cuộc đảo chính quân sự ở Ai Cập năm 2013.
Tại Yemen, Arab Saudi coi quốc gia này là “sân sau” chiến lược, ưu tiên mục tiêu duy trì một nhà nước thống nhất. Khi chiến dịch quân sự chống lực lượng Houthi không đạt hiệu quả như mong muốn và chịu sức ép quốc tế, Riyadh chuyển hướng sang thúc đẩy giải pháp ngoại giao.
Ngược lại, UAE theo đuổi cách tiếp cận thực dụng hơn, tập trung vào lợi ích kinh tế và kiểm soát các tuyến hàng hải then chốt. Abu Dhabi lựa chọn hợp tác với Hội đồng Chuyển tiếp miền Nam (STC), lực lượng ủng hộ xu hướng ly khai. Nhờ sự hậu thuẫn này, STC dần trở thành thế lực chính trị quan trọng và có ghế trong chính quyền Yemen được quốc tế công nhận.
Bất đồng Arab Saudi và UAE lan sang dầu mỏ, Israel và Sudan
Không chỉ Yemen, Arab Saudi và UAE còn nảy sinh bất đồng trong chính sách dầu mỏ. Năm 2021, UAE muốn tăng sản lượng khai thác, trong khi Arab Saudi chủ trương hạn chế nguồn cung nhằm giữ giá dầu ổn định. Dù hai bên đã đạt được thỏa hiệp, sự việc cho thấy cạnh tranh lợi ích ngày càng rõ rệt.
Trên mặt trận ngoại giao, UAE ký Hiệp định Abraham năm 2020, bình thường hóa quan hệ với Israel. Arab Saudi, dù chịu sức ép từ Mỹ, vẫn từ chối tham gia nếu chưa có lộ trình rõ ràng cho giải pháp hai nhà nước giữa Israel và Palestine. Sự khác biệt này phản ánh ưu tiên chiến lược không đồng nhất của hai cường quốc Vùng Vịnh.
Tại Sudan, Arab Saudi được cho là hậu thuẫn Quân đội Sudan, trong khi UAE bị cáo buộc ủng hộ Lực lượng Hỗ trợ Nhanh. Dù cả hai cùng tham gia nỗ lực hòa giải, việc đứng về hai phía đối lập càng làm gia tăng nghi ngờ chiến lược.
Bên cạnh đó, Riyadh và Abu Dhabi đều triển khai các chương trình cải tổ dài hạn như Tầm nhìn 2030 và UAE 2031 nhằm giảm phụ thuộc vào dầu mỏ, phát triển công nghệ và trí tuệ nhân tạo, khiến cạnh tranh kinh tế ngày càng gay gắt.
Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng Arab Saudi và UAE khó để bất đồng leo thang thành xung đột trực diện, bởi cả hai đều hiểu rõ cái giá địa chính trị phải trả và vẫn cần hợp tác để đối phó các thách thức lớn trong khu vực.
Theo: VnExpress
