Nghịch lý giáo viên hợp đồng kéo dài nhiều năm vẫn chưa được vào biên chế, dù ngành giáo dục đang thiếu trầm trọng nhân lực.
Giáo viên hợp đồng mòn mỏi với đồng lương thấp
Ở tuổi 48, cô Oanh, giáo viên mầm non tại xã Chí Đám (Phú Thọ), nhận mức lương gần 4,4 triệu đồng mỗi tháng sau 13 năm đứng lớp. Trước đó, thu nhập của cô chỉ hơn 3,3 triệu đồng, tương đương khoảng 60% mức lương thấp nhất của giáo viên biên chế và bằng một nửa thu nhập bình quân của người lao động năm 2024.
Không chỉ thấp, lương còn thường xuyên bị chậm. Do hợp đồng ký từ cấp huyện trước đây, khi chuyển về quản lý cấp xã, cô Oanh cùng nhiều đồng nghiệp rơi vào cảnh chờ đợi tiền lương. Có thời điểm, đến tháng 11/2025 cô mới nhận được lương của hai tháng trước đó, trong đó phần lớn phải trông chờ ngân sách địa phương hỗ trợ.
Làm việc 10-11 tiếng mỗi ngày, áp lực chăm sóc trẻ nhỏ khiến giáo viên hợp đồng ở độ tuổi trung niên đối mặt với sự mệt mỏi kéo dài. Trong khi đó, giáo viên biên chế cùng trường có thể nhận lương 10-15 triệu đồng, kèm tiền thưởng, còn giáo viên hợp đồng gần như không có khoản bổ sung nào.
Giáo viên hợp đồng trong bối cảnh thiếu nhân lực
Câu chuyện của cô Oanh không phải cá biệt. Tại Nghệ An, cô Liên – giáo viên hợp đồng dạy Âm nhạc và Tổng phụ trách Đội – đã gắn bó với nghề từ năm 2009. Dù hiện thu nhập hơn 11 triệu đồng, song với hơn 16 năm công tác, mức lương này vẫn chưa tương xứng khi chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.
Ở một địa phương khác, thầy Cao Xuân Tiến, giáo viên THCS với 19 năm đứng lớp, chỉ nhận mức lương tối thiểu vùng, thực lĩnh chưa đến 2 triệu đồng mỗi tháng sau khi trừ bảo hiểm. Con đường vào biên chế với thầy vẫn xa vời.
Theo thống kê, cả nước hiện có khoảng 50.000 giáo viên hợp đồng, trong khi ngành giáo dục đang thiếu gần 120.000 giáo viên, riêng bậc mầm non thiếu khoảng 45.000 người. Thực tế này được nhiều chuyên gia gọi là “nghịch lý mang tính hệ thống”.
Nghịch lý bắt nguồn từ cơ chế tuyển dụng
Phân tích nguyên nhân, các chuyên gia cho rằng cơ chế giao biên chế còn cứng nhắc, phụ thuộc vào sĩ số học sinh – vốn biến động theo từng năm. Điều này dẫn tới tình trạng nơi thừa vẫn phải giữ người, nơi thiếu lại không có chỉ tiêu tuyển mới.
Bên cạnh đó, quy trình tuyển dụng giáo viên hiện nay bị hành chính hóa, nặng về bằng cấp, chứng chỉ. Những yêu cầu như ngoại ngữ, tin học vô hình trung trở thành rào cản với giáo viên lớn tuổi, dù họ có nhiều năm kinh nghiệm và năng lực thực tiễn.
Thực tế 10 năm qua cho thấy số học sinh tăng hơn 22%, nhưng số giáo viên chỉ tăng chưa đến 4%, thậm chí bậc phổ thông còn giảm. Sự mất cân đối này khiến giáo viên hợp đồng bị “kẹt” ngoài biên chế, dù nhu cầu nhân lực là rất lớn.
Nhiều ý kiến cho rằng việc kéo dài tình trạng hợp đồng lương thấp sẽ gây hệ lụy nghiêm trọng: giáo viên khó toàn tâm với nghề, nguy cơ bỏ việc tăng cao, và chất lượng giáo dục bị ảnh hưởng.
Một số chuyên gia đề xuất cần cơ chế xét tuyển đặc thù cho giáo viên hợp đồng lâu năm, dựa trên thời gian công tác, đánh giá chuyên môn và hiệu quả giảng dạy. Đồng thời, ngành giáo dục cần được xem xét biên chế linh hoạt hơn, thay vì áp dụng máy móc như khối hành chính.
Với cô Oanh, mong mỏi lúc này không phải điều gì lớn lao. Sau 13 năm hợp đồng, điều cô hy vọng chỉ là mức lương đủ sống và một cơ hội công bằng để được ghi nhận.
Theo: VnExpress
