Tài xế xe ôm truyền thống tại các đô thị lớn đang đối mặt với sự đào thải tự nhiên khi các ứng dụng di động thay đổi hoàn toàn phương thức kết nối giữa hành khách và người lái.
- Đi xe máy không gương chiếu hậu bị phạt đến 600.000 đồng
- Mẹ sinh 8 con và cuộc sống bộn bề tại Quảng Bình
- Hải Phòng chi 45 tỷ cải tạo suối Côn Sơn
Tài xế xe ôm truyền thống và cuộc đối đầu với đối thủ vô hình
Sự trỗi dậy của các nền tảng gọi xe tại TP.HCM đã tạo ra một “cuộc chơi mới” đầy khắc nghiệt cho lao động tự do. Một số nhà quan sát cho rằng những “bánh xe cũ” như ông Vũ Quốc Toản đang bị đẩy ra khỏi cuộc đua do không thể theo kịp tốc độ của thuật toán. Sau hơn 30 năm mưu sinh, ông Toản nhận thấy đối thủ lớn nhất hiện nay chính là các ứng dụng nằm gọn trong điện thoại của khách hàng.
Hệ thống định giá của các hãng xe công nghệ đã thiết lập một mặt bằng giá mới, tác động trực tiếp đến thu nhập của lao động truyền thống. Ông Toản chia sẻ, việc giá nhiên liệu tăng trong khi giá cước bị ép thấp khiến nhiều cuốc xe trở nên huề vốn hoặc thua lỗ. Nhiều khách hàng hiện nay có thói quen đối chiếu giá trên ứng dụng và từ chối mặc cả dù chỉ một khoản nhỏ.
Tình trạng này dẫn đến việc nhiều người phải chấp nhận chạy theo mức giá mà họ không có quyền quyết định để có thể tồn tại. Sự thay đổi trong thói quen của người trẻ, những người ưu tiên cú chạm màn hình hơn là đứng chờ ở góc phố, đã làm thu hẹp đáng kể thị phần truyền thống. Đây được xem là một sự xung đột sâu sắc giữa giá trị kinh tế lạnh lùng và kinh nghiệm nghề nghiệp lâu năm.
Rào cản kỹ thuật số và sự cô lập của lao động cao tuổi
Một khía cạnh đáng chú ý khác là khả năng tiếp cận công nghệ của những người như ông Hồ Bình Đức, một tài xế 68 tuổi tại quận 3. Ông Đức thú nhận bản thân không biết sử dụng smartphone, rào cản khiến ông không thể tham gia vào các nền tảng gọi xe hiện đại. Con cái ông nhiều lần nhắc nhở về việc sử dụng điện thoại để giữ liên lạc, nhưng ông cảm thấy khó lòng thích nghi.
Bên cạnh vấn đề thiết bị, phương thức quản lý dựa trên dữ liệu cũng là một trở ngại lớn. Việc phải liên tục nhận tín hiệu cuốc xe và chịu sự giám sát từ hệ thống chấm điểm khiến những người ưa thích sự tự do như ông Đức cảm thấy bị gò bó,. Ông nhấn mạnh quyền chủ động “dừng – chạy – nghỉ” theo sức khỏe là điều quý giá nhất mà thuật toán không cho phép.
Nhiều nhà quan sát chỉ ra rằng các hãng xe công nghệ thường thiết lập “bộ lọc” ưu tiên những tài xế trẻ, thạo đường và công nghệ,. Những người lớn tuổi với thị lực kém và phản xạ chậm thường xuyên trở thành đối tượng bị phàn nàn hoặc xử phạt. Điều này vô tình tạo ra một quá trình sàng lọc tự nhiên, đẩy những lao động cao tuổi vào vị thế yếu ngay từ “vòng gửi xe”.
Giá trị thấu cảm trong một thị trường bị chi phối bởi dữ liệu
Mặc dù gặp nhiều khó khăn, xe ôm truyền thống vẫn tìm thấy cơ hội tại những phân khúc mà công nghệ chưa chạm tới. Ông Đức vẫn nhận được sự tin tưởng từ những phụ huynh cần người đưa đón con cái dựa trên sự quen thuộc và lòng tin lâu năm. Những giá trị về sự thấu cảm và mối quan hệ người với người được xem là “cứu cánh” cho những lao động này.
Ông Toản cũng thường xuyên thực hiện những chuyến xe mang tính trợ giúp xã hội cho những người gặp khó khăn dọc đường. Những cử chỉ này không thể đo lường bằng các chỉ số đánh giá kỹ thuật, nhưng lại là sợi dây kết nối nhân văn trong xã hội. Sự thấu cảm giúp họ duy trì được sự tự tôn nghề nghiệp giữa một môi trường cạnh tranh khốc liệt,.
Tuy nhiên, tương lai của những người như ông Toản và ông Đức vẫn là một dấu hỏi lớn khi sức khỏe giảm sút và nhu cầu thị trường thay đổi. Cuộc va chạm giữa thuật toán và nhịp sống chậm đang buộc xã hội phải nhìn nhận lại các giá trị nhân văn bị bỏ quên trong kỷ nguyên số. Câu chuyện về xe ôm truyền thống chính là lát cắt rõ nét về sự lùi bước của một thế hệ trước làn sóng công nghệ.
Theo: Khai Mở
