Nga đối mặt thách thức chiến lược tại Trung Đông sau biến cố ở Iran

Vụ tấn công lãnh đạo Tehran đang đặt quan hệ Nga-Iran trước rủi ro lớn về kinh tế cùng hàng loạt biến động địa chính trị khó lường tại khu vực Trung Đông.

Rủi ro đối với các dự án kinh tế và ảnh hưởng chính trị

Tổng thống Vladimir Putin đã mô tả vụ tấn công là hành vi vi phạm luật pháp quốc tế ca ngợi vai trò của ông Khamenei trong việc quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước. Tuy nhiên, mối quan tâm thực sự và cấp bách nhất của Điện Kremlin hiện nay nằm ở số phận khoản đầu tư khổng lồ mà Nga đã đổ vào Iran trong những năm qua.

Nga đã đầu tư rất nhiều tài chính vào các dự án trọng điểm như Hành lang giao thông Bắc-Nam trị giá hàng tỷ USD và các lò phản ứng hạt nhân ở miền nam Iran. Những dự án hạ tầng đang đứng trước nguy cơ bị đình trệ hoặc hủy bỏ nếu Tehran rơi vào tình trạng bất ổn kéo dài hoặc thay đổi chế độ.

Một kịch bản khác khiến giới lãnh đạo Moscow lo ngại là sự xuất hiện của một chính quyền kế nhiệm tại Iran có xu hướng thực dụng và tìm cách cải thiện quan hệ với phương Tây, điều có thể làm suy giảm đáng kể vị thế và ảnh hưởng của Nga tại khu vực này.

Chuyên gia Nikita Smagin nhận định rằng lợi ích của Nga tại Trung Đông đang bị xói mòn từ sự sụp đổ của các đồng minh cũ cho đến sự kiện chấn động vừa qua tại Iran, báo hiệu đầy biến động đối với các toan tính chiến lược của Moscow. Tuy nhiên, về khía cạnh quân sự, trực tiếp đến chiến dịch của Nga tại Ukraine có thể không quá lớn do Moscow đã chủ động chuyển dịch việc sản xuất các cơ sở nội địa.

Tác động tới thị trường năng lượng và cục diện khu vực

Tình hình căng thẳng leo thang tại Trung Đông đang đặt thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái báo động cao, với những hệ lụy trực tiếp đến nền kinh tế Nga. Nếu eo biển Hormuz – yết hầu giao thông chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu khí thế giới – bị đóng cửa do các hoạt động đáp trả, giá dầu quốc tế được dự báo sẽ tăng vọt.

Trên lý thuyết, tín hiệu tích cực cho Nga, một quốc gia vốn phụ thuộc nặng nề vào doanh thu từ xuất khẩu dầu mỏ để duy trì ngân sách quốc gia. Bên cạnh đó, việc Iran gặp khó khăn trong việc cung ứng dầu cho Trung Quốc có thể tạo điều kiện để Nga gia tăng thị phần tại thị trường năng lượng quan trọng này.

Tuy nhiên, nhà phân tích chính sách đối ngoại Fyodor Lukyanov cảnh báo rằng sự biến động địa chính trị lan rộng không mang lại lợi ích bất kỳ bên nào, kể cả các cường quốc có liên quan. Nga hiện phải đối diện thực tế khắc nghiệt đang thay đổi theo hướng khó lường, đe dọa trực tiếp đến vai trò trung gian ngoại giao mà Moscow đã dày công xây dựng tại khu vực.

Việc mất đi một đối tác ảnh hưởng như ông Khamenei buộc Điện Kremlin phải đánh giá mối quan hệ đồng minh và đối thủ trong khu vực. Sự kiện này một cú sốc về mặt ngoại giao mà còn là một bài toán hóc búa về cấu trúc quyền lực tại Trung Đông đang có dấu hiệu rạn nứt dưới áp lực quân sự từ Mỹ và Israel.

Theo: Báo Dân trí