Tìm người kế nhiệm lãnh đạo Iran gặp khó sau khi các lãnh đạo tử vong vì đợt không kích của Mỹ và Israel thực hiện vào sáng ngày 28/02 năm 2026 hiện nay.
- Châu Âu và các quốc gia vùng Vịnh yêu cầu Iran ngừng bắn
- Không kích Iran: Israel bắt đầu giai đoạn hai của chiến dịch
- Quân đội Mỹ thực hiện chiến dịch quân sự thần tốc tại Iran
Khoảng trống quyền lực và danh sách các ứng viên tiềm năng
Sáng ngày 28/02/2026, sau nhiều tháng chuẩn bị, Mỹ và Israel đã thực hiện chiến dịch không kích phối hợp vào các mục tiêu tại Iran. So với đợt tấn công hồi tháng 6 năm ngoái, chiến dịch này nhắm trực tiếp vào chương trình hạt nhân, tên lửa và ban lãnh đạo cấp cao. Theo tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, mục tiêu là gây rối loạn đất nước.
Các quan chức thiệt mạng gồm Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, Bộ trưởng Quốc phòng Aziz Nasirzadeh và Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Mohammad Pakpour. Sự kiện này gây ra cuộc khủng hoảng quyền lực nghiêm trọng nhất kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Bộ máy của Tehran bị xáo trộn, làm quá trình tìm người kế nhiệm trở nên phức tạp và rủi ro hơn bao giờ hết.
Khác với đợt chuyển giao năm 1989 sau khi Lãnh tụ Ruhollah Khomeini qua đời, quá trình hiện nay diễn ra giữa bối cảnh chiến tranh. Con trai ông Khamenei là Mojtaba Khamenei được nhắc tới như ứng viên nổi bật nhờ ảnh hưởng tại văn phòng lãnh đạo tối cao và IRGC. Tuy nhiên, việc bổ nhiệm ông có thể gây tranh cãi vì hệ thống chính trị Iran không mang tính cha truyền con nối.
Danh sách ứng viên còn có Mostafa Khamenei, Mohammad Reza Hosseini Bushehri từ Hội đồng Chuyên gia và ông Mohammad Hassan Aboutorabi-Fard. Những cái tên khác gồm Mohsen Araki, Ahmad Mobaleghi Arafi và Sadeq Amoli Larijani, Chủ tịch Hội đồng Phân định Lợi ích Quốc gia. Cựu Tổng thống Hassan Rouhani và Hassan Khomeini, cháu người sáng lập nước, cũng được xem là các phương án tiềm năng.
Thách thức quân sự và nguy cơ cạnh tranh quyền lực nội bộ
Hệ thống quân sự Iran đang thiếu hụt người thay thế có kinh nghiệm chỉ huy chiến lược và điều phối lực lượng. Trong cấu trúc IRGC, lãnh đạo cần lòng trung thành, quan hệ với giáo sĩ và mạng lưới an ninh. Việc bổ nhiệm tạm thời hoặc thăng cấp nhanh có thể dẫn đến sự xuất hiện của các chỉ huy ít kinh nghiệm trong lúc đối mặt xung đột trực tiếp.
Nguy cơ tranh giành ảnh hưởng giữa quân đội chính quy Artesh, IRGC, lực lượng bán quân sự Basij và các cơ quan tình báo là rất lớn. Đánh giá từ Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) trước xung đột dự báo phái cứng rắn trong IRGC có thể kiểm soát thêm quyền lực. Quá trình điều phối giữa giới giáo sĩ và quân đội trở nên khó khăn hơn khi nhiều lãnh đạo bị loại bỏ.
Vấn đề nghiêm trọng khác là người kế nhiệm có thể tiếp tục trở thành mục tiêu tấn công của Mỹ và Israel. Một số quan chức Israel khẳng định ban lãnh đạo mới sẽ bị loại bỏ nếu duy trì chính sách chống đối. Tehran rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: bổ nhiệm nhanh để thể hiện sự ổn định hoặc trì hoãn nhằm tránh tạo ra mục tiêu mới cho đối phương.
Theo: Báo Dân trí
.
