Đề xuất siết quy định chuyển nhượng nhà ở xã hội sau thời hạn 5 năm

Bộ Xây dựng đề xuất thắt chặt việc chuyển nhượng nhà ở xã hội, theo đó sau 5 năm chủ nhà chỉ được bán cho đúng đối tượng thụ hưởng thay vì được giao dịch tự do.

Duy trì quỹ nhà cho người thu nhập thấp

Theo đề xuất mới từ Bộ Xây dựng liên quan đến việc sửa đổi Luật Nhà ở 2023, quy định về mua bán nhà ở xã hội đang đứng trước những điều chỉnh mang tính thắt chặt nhằm bảo đảm mục tiêu an sinh. Hiện nay, luật pháp cho phép người mua được quyền bán lại căn hộ sau 5 năm theo giá thị trường cho bất kỳ ai, tuy nhiên dự thảo mới yêu cầu việc chuyển nhượng sau mốc thời gian này chỉ được thực hiện với các đối tượng thuộc diện hưởng chính sách.

Cơ quan soạn thảo nhận định rằng quy định hiện hành đang dẫn đến tình trạng “hao hụt” quỹ nhà ở xã hội nghiêm trọng khi nhiều tài sản bị thương mại hóa hoàn toàn sau thời hạn 5 năm. Việc siết chặt đối tượng mua lại được kỳ vọng sẽ giúp quỹ đất và nguồn cung nhà ở vốn dĩ hạn chế luôn được duy trì để phục vụ đúng nhóm đối tượng thu nhập thấp, đảm bảo bản chất hỗ trợ thực sự của chính sách Nhà nước.

Song song với việc siết chuyển nhượng, dự thảo còn đề xuất thay đổi cách tính giá bán bằng cách bổ sung thêm các nhóm chi phí như quyền sử dụng đất, bồi thường hỗ trợ tái định cư và đầu tư hạ tầng xã hội. Đáng chú ý, thủ tục thẩm định giá bán từ phía cơ quan quản lý có thể sẽ được bãi bỏ, thay vào đó chủ đầu tư sẽ được quyền tự quyết định giá dựa trên các khung định mức nhằm giảm bớt rào cản hành chính.

Lo ngại về tính khả thi và nguy cơ phát sinh giao dịch ngầm

Mặc dù hướng tới mục tiêu nhân văn, đề xuất này đang nhận về nhiều ý kiến phản hồi đa chiều từ phía dư luận và những người đang trực tiếp sở hữu loại hình nhà ở này. Một số cư dân tại Long Biên, Hà Nội lo ngại rằng nếu không được bán theo giá thị trường mà buộc phải bán cho đúng đối tượng chính sách, thị trường sẽ tự nảy sinh cơ chế “hai giá” để người bán bù đắp khoản chênh lệch, tiềm ẩn nguy cơ gây thất thu thuế.

Thực tế tại nhiều dự án có vị trí thuận lợi, giá nhà ở xã hội sau 5 năm đã tăng cao và tiệm cận với mức giá nhà ở thương mại, khiến người thu nhập thấp khó lòng tiếp cận dù thuộc đối tượng ưu tiên. Chị Trần Thị Nhung, cư dân một dự án tại Thanh Oai, cho rằng quy định mới có thể gây thiệt thòi lớn vì căn nhà thường là tài sản tích góp cả đời, việc buộc bán lại theo giá khống chế sẽ không phản ánh đúng giá trị tài sản sau nhiều năm.

Các chuyên gia bất động sản đánh giá rằng việc khống chế đối tượng mua lại sau 5 năm tuy có mục tiêu đúng nhưng có thể thiếu tính thực tế và dễ dẫn đến tình trạng lách luật bằng các giao dịch ngầm. Thay vì siết chặt bằng các biện pháp hành chính, cơ quan quản lý cần có những tính toán chi tiết hơn để vừa giữ được quỹ nhà, vừa đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân đối với tài sản đã sở hữu lâu năm.

Theo: Báo Pháp Luật