Hồ sơ hạt nhân: Lý do Iran từ chối đối thoại trực tiếp với Mỹ

Giới quan sát cho rằng việc Mỹ duy trì yêu sách tối đa và đòi hỏi thu hồi uranium là nguyên nhân khiến Tehran chưa sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán trực tiếp.

Hồ sơ hạt nhân và hố sâu ngăn cách giữa hai phía

Theo giới phân tích, cuộc phỏng vấn mới nhất của Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh đã phác họa một bức tranh u ám về triển vọng hòa giải giữa Tehran và Washington. Một số nhà quan sát cho rằng việc ông Khatibzadeh bác bỏ thẳng thừng khả năng chuyển giao vật liệu hạt nhân là một thông điệp mạnh mẽ gửi đến chính quyền Trump. Iran dường như muốn khẳng định rằng họ sẽ không chấp nhận bất kỳ điều kiện nào xâm phạm đến chương trình làm giàu uranium vốn được coi là biểu tượng của sức mạnh quốc gia.

Ngày 17/4, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ tiến vào Iran để “thu hồi toàn bộ bụi hạt nhân”, ám chỉ khoảng 440 kg uranium đã làm giàu của Iran. Việc Tổng thống Mỹ đe dọa thu hồi bụi hạt nhân đã vấp phải sự phản kháng quyết liệt, khiến triển vọng về một vòng đàm phán thứ hai trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Các nhà ngoại giao Iran nhấn mạnh rằng Mỹ cần phải thay đổi thái độ và từ bỏ lập trường tối đa nếu muốn thấy một sự thay đổi trên thực địa. Tuy nhiên, với việc cả hai bên đều đang dùng những ngôn từ cứng rắn, một thỏa thuận khung dường như vẫn là mục tiêu xa vời đối với các nỗ lực ngoại giao quốc tế trong giai đoạn này.

Sự bế tắc này không chỉ dừng lại ở vấn đề kỹ thuật của việc làm giàu uranium mà còn nằm ở sự thiếu hụt lòng tin trầm trọng giữa hai phía. Mỹ vẫn duy trì các đòi hỏi mà Iran coi là quá mức, trong khi Tehran yêu cầu những cam kết cụ thể về việc tôn trọng chủ quyền. Các thông điệp trao đổi giữa hai bên thời gian qua dường như chỉ mang tính hình thức và chưa thể giải quyết được những mâu thuẫn cốt lõi, khiến tình hình khu vực tiếp tục rơi vào trạng thái chờ đợi trong lo âu.

Áp lực từ cấm vận và những biến động tại eo biển Hormuz

Một vấn đề quan trọng khác được giới quan sát quan tâm là tác động của các lệnh trừng phạt kinh tế lên người dân Iran. Tehran cáo buộc Mỹ đang thực hiện một chiến dịch khủng bố kinh tế nhằm bóp nghẹt đất nước và kích động các cuộc phản kháng từ bên trong. Đối với Iran, việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt này không chỉ là một yêu cầu đàm phán mà còn là vấn đề sống còn của cấu trúc chính trị quốc gia, buộc họ phải giữ vững lập trường cứng rắn trên bàn ngoại giao.

Về mặt an ninh hàng hải, eo biển Hormuz đang trở thành điểm nóng tiềm tàng cho một cuộc xung đột mới nếu các bên không kiềm chế. Iran khẳng định đang cố gắng duy trì sự an toàn cho hoạt động dân sự thông qua một quy trình mới, nhưng tuyên bố này lại bị thách thức bởi sự hiện diện quân sự của Mỹ. Việc Washington đe dọa nối lại các chiến dịch tấn công và phong tỏa eo biển cho thấy họ sẵn sàng dùng sức mạnh quân sự để bù đắp cho những thiếu hụt trên bàn đàm phán ngoại giao.

Trong bối cảnh phức tạp này, các bên liên quan đều đang theo dõi sát sao từng bước đi của Tehran và Washington. Liệu một lệnh ngừng bắn thực chất tại khu vực có thể được duy trì, hay những hành động quân sự sẽ lại bùng phát, vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải đáp rõ ràng. Kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc liệu Mỹ có chấp nhận giảm bớt các yêu sách tối đa để đổi lấy một sự hợp tác thực chất hơn từ phía Iran hay không, một điều mà hiện nay dường như vẫn rất khó xảy ra.

Theo: Báo Tiền Phong