Căng thẳng Mỹ – Iran việc Mỹ nổ súng bắt giữ tàu Touska tại vịnh Oman đã đẩy quan hệ giữa Washington và Tehran vào một giai đoạn đối đầu mới với nhiều hệ lụy ngoại giao khó lường.
- Căng thẳng Mỹ – Iran: Mỹ mở rộng truy quét tàu dầu trên toàn cầu
- Căng thẳng Trung Đông: Tàu chở dầu Ấn Độ bị bắn và lính Pháp thiệt mạng
- Đàm phán Iran-Mỹ: Đàm phán Iran-Mỹ chưa đạt kết quả, Tehran phong tỏa eo biển Hormuz
Căng thẳng Mỹ – Iran động thái quân sự cứng rắn của Mỹ tại vịnh Oman
Vụ nổ súng vào tàu hàng Touska của Iran ngày 19-4 được giới quan sát đánh giá là một trong những hành động quyết liệt nhất của Hải quân Mỹ tại khu vực vùng Vịnh trong thời gian gần đây. Theo thông tin từ ông Donald Trump, tàu khu trục USS Spruance đã không ngần ngại sử dụng hỏa lực để dừng một con tàu hàng khổng lồ sau khi các yêu cầu dừng lại bị từ chối một cách thẳng thừng. Một số nhà phân tích cho rằng hành động này nhằm khẳng định quyền lực của Mỹ trong việc duy trì lệnh phong tỏa hàng hải đối với các thực thể nằm trong danh sách trừng phạt của họ.
Tàu Touska, với trọng tải tương đương một tàu sân bay, vốn thuộc sở hữu của một công ty vận tải thuộc chính phủ Iran và đã bị Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt từ lâu. Việc thực thi các lệnh trừng phạt này thông qua biện pháp quân sự trực tiếp thay vì các thủ tục pháp lý thông thường cho thấy chính quyền Mỹ đang áp dụng chiến lược “áp lực tối đa” lên thực địa. Hiện tại, sự im lặng từ phía Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) về vụ việc càng làm tăng thêm tính chất phức tạp và nhạy cảm của chiến dịch bắt giữ tàu lần này.
Những dữ liệu từ Marine Traffic cho thấy tàu Touska đã di chuyển một quãng đường dài trước khi bị chặn lại cách bờ biển Iran không xa. Việc Mỹ chọn thời điểm và địa điểm nổ súng ngay sát lãnh hải đối phương cho thấy họ sẵn sàng đối mặt với những phản ứng quân sự trả đũa từ phía Tehran. Câu hỏi đặt ra hiện nay là tình trạng thực tế của thủy thủ đoàn và liệu có bất kỳ tổn thất nào về người sau vụ nổ súng nhắm thẳng vào buồng máy của con tàu hay không, một chi tiết vẫn đang được giữ kín.
Những rào cản cho tiến trình đối thoại ngoại giao sắp tới
Vụ việc này diễn ra ngay trước thềm một cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan, điều này khiến dư luận đặt nghi vấn về mục đích thực sự của Washington. Một số nhà quan sát cho rằng đây có thể là một đòn bẩy nhằm ép Iran phải ngồi vào bàn đàm phán trong thế yếu, hoặc ngược lại, nó có thể phá hủy hoàn toàn cơ hội đối thoại. Phía Iran đã phản ứng rất quyết liệt khi tuyên bố rằng những rạn nứt sẽ tồn tại chừng nào lệnh phong tỏa đường biển của Mỹ đối với các cảng của họ vẫn chưa được dỡ bỏ.
Trong khi Tổng thống Trump công khai bày tỏ ý định nối lại đàm phán, phía Tehran lại tỏ ra thận trọng và chưa xác nhận sự hiện diện của họ tại Pakistan. Việc Mỹ cáo buộc Iran vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và việc Iran cáo buộc Mỹ “vi phạm lòng tin” cho thấy một hố ngăn cách sâu sắc về quan điểm giữa hai phía. Sự thiếu hụt lòng tin này là rào cản lớn nhất khiến các nỗ lực ngoại giao trong quá khứ thường xuyên đi vào ngõ cụt, và vụ bắt giữ tàu Touska có thể là “giọt nước tràn ly” cho tình hình này.
Giới phân tích nhận định rằng nếu không có một sự xuống thang kịp thời từ cả hai phía, vùng Vịnh có nguy cơ rơi vào một cuộc xung đột vũ trang diện rộng do những sai lầm tính toán trên biển. Eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch của dầu mỏ thế giới, đang trở thành quân bài trong cuộc chơi địa chính trị đầy nguy hiểm giữa hai cường quốc. Những gì diễn ra trong vài ngày tới tại Pakistan, nếu cuộc gặp thực sự được tổ chức, sẽ quyết định liệu khu vực này sẽ hướng tới hòa bình hay tiếp tục chìm trong căng thẳng và đối đầu.
Theo: Báo Dân trí
