Giới quan sát lo ngại về tương lai hòa bình Trung Đông khi các cuộc nổ súng giữa Mỹ và Iran bùng phát vào ngày 04/5, vi phạm thỏa thuận ngừng bắn hiện có.
- Căng thẳng tại cửa ngõ Vùng Vịnh: Hai tàu chiến Mỹ vượt qua làn hỏa lực Iran
- Iran đe dọa đáp trả tàu sân bay Mỹ tại eo biển Hormuz
- Chương trình hạt nhân Iran: Tiềm lực hạt nhân của Tehran không suy chuyển sau các cuộc không kích
Sự rạn nứt của lệnh thỏa thuận ngừng bắn Mỹ – Iran qua những đụng độ trực tiếp
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, vốn có hiệu lực từ ngày 08/4/2026, đang đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn sau những sự cố nghiêm trọng vào ngày 04/5. Theo giới phân tích, việc Mỹ triển khai “Dự án Tự do” nhằm hướng dẫn các tàu bị mắc kẹt rời khỏi eo biển Hormuz đã trở thành ngòi nổ cho các cuộc đối đầu. CENTCOM tuyên bố đã bắn hạ nhiều tên lửa hành trình và đánh chìm sáu tàu nhỏ của Iran để bảo vệ tàu khu trục và các tàu thương mại mang cờ Mỹ.
Tuy nhiên, các báo cáo từ Tehran lại đưa ra một góc nhìn hoàn toàn khác về thực trạng này. Phía Iran khẳng định không có bất kỳ tàu quân sự nào của họ bị thiệt hại trong ngày 04/5, đồng thời cáo buộc Mỹ đã tấn công vào các mục tiêu dân sự. Cụ thể, thông tin từ IRIB cho biết hai tàu chở khách từ Oman đã bị tấn công khiến năm người thiệt mạng. Sự trái ngược trong tuyên bố của hai bên cho thấy một sự thiếu hụt niềm tin trầm trọng dù thỏa thuận đã kéo dài được bốn tuần.
Bên cạnh các đụng độ trên biển, việc lãnh thổ UAE bị tấn công lần đầu tiên kể từ ngày 08/4 đã làm thay đổi bản chất của cuộc xung đột. Các vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào tàu dầu của ADNOC và cơ sở năng lượng tại Fujairah đã gây ra thương vong cho ba công dân Ấn Độ. UAE đã gọi đây là một “sự leo thang nguy hiểm”, ám chỉ rằng tầm ảnh hưởng của các cuộc đụng độ Mỹ – Iran đã bắt đầu gây hại trực tiếp đến các quốc gia đồng minh trong khu vực.
Tương lai của vùng Vịnh và những kịch bản đối đầu tiềm tàng
Vào ngày 05/5/2026, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf đã đưa ra những lời cảnh báo về việc an ninh năng lượng bị đe dọa do các vi phạm của Mỹ. Giới quan sát cho rằng tuyên bố này nhằm gây áp lực lên cộng đồng quốc tế để lên án các hoạt động quân sự của Washington tại eo biển Hormuz. Cho đến chiều cùng ngày, phía Mỹ vẫn duy trì sự im lặng trước các cáo buộc cụ thể từ ông Qalibaf, khiến tình hình càng thêm phần bất định.
Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong các phát biểu vào ngày 04/5, đã thể hiện một thái độ cứng rắn nhưng vẫn có phần dè dặt về tương lai của thỏa thuận. Ông khẳng định thiệt hại từ các phát súng của Iran là không đáng kể, nhưng lại đe dọa về một kịch bản “xóa sổ” nếu các tàu Mỹ bị nhắm tới. Sự từ chối xác nhận tính hiệu lực của lệnh ngừng bắn từ phía ông Trump cho thấy Washington có thể sẵn sàng từ bỏ các cam kết ngoại giao nếu tình hình chiến thuật yêu cầu.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã chỉ ra rằng nỗ lực hòa giải của Pakistan có thể là lối thoát duy nhất cho cuộc khủng hoảng chính trị hiện nay. Ông cảnh báo rằng việc Mỹ và UAE tiếp tục theo đuổi các hành động quân sự sẽ chỉ dẫn đến một “vũng lầy” không lối thoát. Trong bối cảnh các bên đều đang giữ những lập trường vô cùng quyết liệt, việc duy trì thỏa thuận hòa bình xác lập từ ngày 08/4 đang trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Theo: Báo Thanh Niên
