Các nhà khoa học Việt Nam vừa thành công trong việc giải mã gen tế bào gốc ung thư hạch, mở ra hướng tiếp cận điều trị cá thể hóa cho các bệnh nhân tại nước ta.
- Thanh tra nhà đất Bộ Công Thương: Thách thức trong việc quản lý tài sản công
- Bác sĩ Việt Nam cứu sống nhiều người nước ngoài mắc bệnh hiểm nghèo
- Ngộ độc thực phẩm và những dấu hiệu nguy hiểm không bắt đầu từ bụng
Tập trung nghiên cứu nguồn gốc hệ miễn dịch từ tế bào gốc CD34+
PGS.TS Nguyễn Thị Xuân cùng cộng sự tại Viện Sinh học đã thực hiện thành công đề tài nghiên cứu về các biến đổi gen trên tế bào gốc tạo máu CD34+. Đây là nhóm tế bào đóng vai trò khởi nguồn của hệ miễn dịch nhưng cũng chính là nơi phát sinh các tế bào ung thư hạch bất thường. Công trình này đánh dấu lần đầu tiên các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận căn bệnh ác tính này từ cấp độ tế bào gốc.
Thay vì chỉ nghiên cứu trực tiếp trên các tế bào khối u, nhóm tác giả chọn phân tích nhóm tế bào CD34+ để tìm kiếm những biến thể di truyền ẩn. Cách tiếp cận này giúp làm rõ bức tranh di truyền vốn còn nhiều khoảng trống, đặc biệt là trên đối tượng bệnh nhân tại Việt Nam. Việc hiểu rõ cơ chế từ gốc rễ được kỳ vọng sẽ thay đổi phương thức can thiệp y tế truyền thống trong tương lai.
Ung thư hạch thường khởi phát âm thầm với các triệu chứng dễ bị nhầm lẫn như mệt mỏi, sụt cân hoặc nổi hạch không đau. Theo đánh giá từ Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, sự khác biệt về gen và tình trạng miễn dịch là lý do khiến hiệu quả điều trị không đồng nhất. Do đó, việc giải mã gen trở thành yêu cầu cấp thiết để tối ưu hóa phác đồ điều trị.
Xác định các biến thể gen quyết định tiến triển của bệnh lý
Thông qua kỹ thuật giải trình tự hệ gen thế hệ mới, nghiên cứu đã phát hiện một loạt biến thể gen liên quan trực tiếp đến ung thư hạch như CNN2, MUC4, NCF1 và MMP9. Kết quả cho thấy khi các gen CNN2 và MUC4 hoạt động ở mức độ thấp, bệnh nhân thường có biểu hiện lâm sàng nặng hơn. Những dấu hiệu này bao gồm phản ứng viêm tăng cao hoặc các chỉ số máu bị rối loạn nghiêm trọng.
Một trong những phát hiện quan trọng là vai trò của gen A20, được ví như một công tắc điều phối hoạt động của hệ miễn dịch. Khi gen này gặp bất thường, khả năng nhận diện và tiêu diệt tế bào ác tính của tế bào tua và đại thực bào bị suy giảm đáng kể. Ngược lại, nếu có thể điều chỉnh hoạt động của gen A20, khả năng tự phòng vệ của cơ thể sẽ được cải thiện.
Những khác biệt trong cấu trúc di truyền này giải thích nguyên nhân tại sao một số bệnh nhân đáp ứng thuốc tốt trong khi số khác lại chuyển biến xấu. Dựa trên các dữ liệu về gen, bác sĩ có thể nhận diện sớm nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao để đưa ra biện pháp can thiệp kịp thời. Đây là bước tiến quan trọng trong việc chuyển dịch từ điều trị triệu chứng sang điều trị theo đặc điểm sinh học.
Triển vọng ứng dụng phác đồ điều trị cá thể hóa và trúng đích
Nghiên cứu cũng mở ra hướng đi mới trong việc kết hợp các loại thuốc hóa trị và thuốc nhắm đích. Điển hình là việc sử dụng Doxorubicin không chỉ để tiêu diệt khối u mà còn nhằm kích hoạt hệ miễn dịch tham gia vào quá trình tự vệ. Khi kết hợp với thuốc Everolimus, hiệu quả điều trị được ghi nhận tăng cường rõ rệt ở những bệnh nhân có đặc điểm gen phù hợp.
Bên cạnh đó, gen CNN2 cũng được xác định là một mục tiêu tiềm năng cho các liệu pháp điều trị mới trong tương lai. Gen này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình viêm và sự chết của tế bào, vốn là những yếu tố then chốt trong kiểm soát ung thư hạch. Việc làm rõ cơ chế của các chiến binh miễn dịch giúp các nhà khoa học xây dựng được những kịch bản điều trị chính xác hơn.
Công trình nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Thị Xuân đã được công bố trên nhiều tạp chí khoa học uy tín, khẳng định tính hội nhập của y học Việt Nam. Đề tài không chỉ mang lại giá trị chuyên môn mà còn góp phần đào tạo đội ngũ nghiên cứu trình độ cao cho đất nước. Thành tựu này đặt nền móng vững chắc cho việc ứng dụng rộng rãi y học cá thể hóa tại các cơ sở y tế.
Theo: Báo Dân trí
