Virus Hanta: Từ rừng rậm đến du thuyền và hiểm họa thầm lặng

Dù hiếm khi gây đại dịch, virus Hanta vẫn là mối đe dọa dai dẳng với tỷ lệ tử vong lên đến 50%, lây lan qua chất thải của các loài chuột.

Hành trình phát hiện virus hanta từ lần đầu tiên vào năm 1976

Lịch sử của virus Hanta gắn liền với các loài gặm nhấm và những khu vực có sự hiện diện của con người. Từ những đợt bùng phát đầu tiên khiến hàng ngàn binh sĩ tại chiến trường Triều Tiên nhập viện vào năm 1951, thế giới mới bắt đầu nhận diện một loại bệnh lý nghiêm trọng gây suy thận và mạch máu.Tuy nhiên, phải mất 25 năm sau, tên gọi “Hanta” mới chính thức ra đời sau khi các nhà khoa học tìm thấy virus trên chuột đồng gần sông Hantan (Hàn Quốc).

Điều này cho thấy virus đã âm thầm tồn tại và tiến hóa song hành cùng các loài vật chủ tự nhiên từ rất lâu.
Cơ chế lây nhiễm của virus chủ yếu thông qua việc con người vô tình tiếp xúc hoặc hít phải các hạt virus lơ lửng từ phân, nước tiểu và nước bọt của chuột. Tại châu Á và châu Âu, các chủng virus thường tấn công vào hệ bài tiết, trong khi các chủng tại châu Mỹ lại gây ra những tổn thương phổi và tim tiến triển cực nhanh.

Sự khác biệt này khiến tỷ lệ tử vong ở khu vực châu Mỹ cao hơn đáng kể, thường xuyên duy trì ở mức 35-50%. Mặc dù các loài gặm nhấm như chuột rừng, chuột gạo hay chuột hươu là vật chủ chính, virus này luôn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát bất cứ khi nào con người xâm nhập vào môi trường sống của chúng hoặc khi điều kiện vệ sinh không đảm bảo.

Biến thể andes và nỗi lo lây nhiễm trực tiếp giữa người

Điểm bước ngoặt trong nghiên cứu về virus Hanta diễn ra tại Argentina vào năm 2002 và sau đó là đợt bùng phát tại Patagonia năm 2018, khi các nhà khoa học xác định được chủng virus Andes. Đây là biến thể đặc biệt nguy hiểm bởi nó phá vỡ quy luật thông thường: lây từ người sang người thay vì chỉ từ động vật sang người. Sự kiện trên du thuyền MV Hondius vào tháng 4/2026, nơi ghi nhận 11 ca nhiễm và 3 người tử vong, là minh chứng mới nhất cho khả năng lây lan hạn chế nhưng chết chóc của chủng virus này trong môi trường khép kín.

Dù có khả năng gây tử vong đến 40%, nhưng theo đánh giá của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, virus Andes yêu cầu sự tiếp xúc rất gần và kéo dài mới có thể lây sang người khác. Các phương thức lây truyền bao gồm giọt bắn hô hấp hoặc quan hệ tình dục trong thời gian ủ bệnh.

Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định virus Hanta khó có khả năng gây ra một đại dịch toàn cầu tương tự như SARS-CoV-2 do cơ chế phát tán hạn chế của nó. Dù vậy, những đợt bùng phát liên tục tại Brazil, Panama và gần đây nhất là trên tàu du lịch quốc tế cho thấy công tác giám sát y tế và ý thức phòng bệnh của người dân vẫn đóng vai trò quyết định trong việc ngăn chặn các thảm kịch tương tự trong tương lai.

Theo: Báo Dân trí