Các nhà quan sát nhận định rằng sự khác biệt về kho uranium làm giàu cấp độ cao đang là rào cản lớn nhất khiến Mỹ và Iran chưa thể tiến tới thỏa thuận.
- Quan hệ Mỹ – Iran và những bước đi hướng tới thỏa thuận hòa bình
- Mỹ khẳng định không leo thang quân sự, để ngỏ tương lai mới cho quan hệ Mỹ – Cuba
- Nga triển khai vũ khí hạt nhân sang Belarus tập trận
Những rào cản cốt lõi trong tiến trình đối thoại hạt nhân
Giới phân tích quốc tế đang đổ dồn sự chú ý vào những diễn biến mới nhất từ Tehran vào ngày 22/5/2026. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran đã khẳng định rõ ràng rằng yêu cầu của Washington về việc bàn giao uranium là không thể chấp nhận được. Theo các chuyên gia, tuyên bố này cho thấy Tehran đang muốn nâng cao vị thế trên bàn đàm phán bằng cách bảo vệ kho vật liệu hạt nhân của mình. Việc đi sâu vào khối lượng uranium làm giàu ở giai đoạn này được coi là hành động gây khó khăn cho việc đạt được đồng thuận.
Trong khi đó, vai trò của các quốc gia trung gian như Pakistan và Qatar đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết để duy trì kênh đối thoại. Các cuộc hội đàm giữa phái đoàn Qatar và Ngoại trưởng Iran cho thấy nỗ lực của các bên trong việc tìm kiếm một lối thoát ngoại giao. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng tiến trình này vẫn đang ở giai đoạn sơ khởi và chưa thể sớm có kết quả trong ngắn hạn. Những khác biệt về lợi ích cốt lõi giữa hai bên vẫn là một bài toán hóc búa chưa có lời giải thỏa đáng.
Một quan chức cấp cao của Iran đã làm rõ rằng điều kiện tiên quyết để thảo luận bất kỳ vấn đề nào trong tương lai là phải chấm dứt hoàn toàn xung đột. Điều này cho thấy Iran đang đặt ra những tiêu chuẩn rất cao cho một thỏa thuận khả thi với chính quyền Mỹ hiện tại. Các bên vẫn đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách, nhưng sự hoài nghi lẫn nhau vẫn còn rất lớn. Sự tiến triển được ghi nhận tại một số điểm nhỏ chưa đủ để bù đắp cho những mâu thuẫn mang tính hệ thống trong chương trình hạt nhân của nước này.
Tầm quan trọng của kho uranium đối với an ninh quốc gia Iran
Điểm mấu chốt của sự bế tắc nằm ở chỉ thị trực tiếp từ Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei về việc bảo giữ kho uranium trong nước. Nguồn tin từ hãng Tasnim cho biết đây là quyết định nhận được sự đồng thuận cao trong toàn bộ hệ thống chính quyền Iran. Theo giới phân tích, Tehran coi kho vật liệu hạt nhân này là một lá chắn an ninh quan trọng để ngăn chặn các ý đồ tấn công từ bên ngoài. Nếu mất đi kho vật liệu này, họ lo ngại rằng khả năng phòng thủ của quốc gia sẽ bị suy giảm đáng kể trước Mỹ và Israel.
Phía Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump lại có một tầm nhìn hoàn toàn khác biệt về vấn đề này. Trong bài phát biểu ngày 23/5/2026 tại New York, ông Trump khẳng định mục tiêu tối thượng là tước bỏ khả năng hạt nhân của Iran để đảm bảo an ninh khu vực. Washington muốn tiêu hủy kho vật liệu này vì coi đó là tiền đề trực tiếp để chế tạo vũ khí nguyên tử. Ngay cả khi có sự can thiệp của Nga như một bên thứ ba sẵn sàng tiếp nhận uranium, phía Iran vẫn kiên quyết không thay đổi lập trường về chủ quyền vật liệu.
Cuộc đối đầu giữa hai luồng quan điểm này đã đẩy tiến trình đàm phán vào một vòng xoáy không hồi kết. Iran kiên quyết giữ “lằn ranh đỏ” để đảm bảo đất nước không bị tổn thương, trong khi Mỹ không chấp nhận một Iran có tiềm lực hạt nhân. Sự lạc quan của ông Trump về một kết thúc sớm có vẻ như chưa tính đến sự cứng rắn từ sắc lệnh của Lãnh tụ Tối cao Iran. Những ngày tới sẽ là thử thách thực sự cho các nhà ngoại giao khi phải tìm cách cân bằng giữa nhu cầu an ninh của Iran và mục tiêu phi hạt nhân hóa của Mỹ.
Theo: Báo Dân trí
