Quan hệ Mỹ - Iran: Ông Trump kẹt giữa ngoại giao và chính trị nội bộ

Mỹ và Iran tiến gần thỏa thuận khung giúp mở lại eo biển Hormuz, nhưng ông Trump lại vấp phải làn sóng phản đối quyết liệt từ phe diều hâu.

Nỗ lực hạ nhiệt năng lượng và bài toán bầu cử

Tổng thống Donald Trump đang phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt khi nỗ lực chấm dứt xung đột trực tiếp với Iran sau các đợt tấn công hồi cuối tháng 2. Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đã đẩy giá nhiên liệu lên cao gây ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế toàn cầu và đời sống người dân Mỹ. Ông cần một kết quả ngoại giao cụ thể để ổn định thị trường năng lượng trước khi cử tri đi bỏ phiếu trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Tuy nhiên con đường ngoại giao này không hề trải hoa hồng khi các nghị sĩ có ảnh hưởng tại Quốc hội Mỹ liên tục gây sức ép buộc ông phải giữ thái độ cứng rắn. Những nhân vật như Roger Wicker cảnh báo rằng việc thỏa hiệp với Tehran lúc này sẽ là một bước lùi lớn so với những cam kết ban đầu của chính quyền. Họ muốn thấy Iran hoàn toàn từ bỏ tham vọng hạt nhân thay vì chỉ đạt được một lệnh ngừng bắn tạm thời để đổi lấy sự lưu thông hàng hải.

Nhà Trắng hiện đang cố gắng chứng minh rằng họ không hề nôn nóng và sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận có lợi nhất cho người dân Mỹ. Sự thay đổi đột ngột trong các phát biểu của ông Trump tuần qua cho thấy sự lúng túng trong việc tìm lối thoát cho một cuộc chiến quy mô lớn qua khe cửa hẹp của ngoại giao. Các nhà phân tích cho rằng đây là cuộc đánh cược chính trị đầy rủi ro của vị tổng thống đương nhiệm trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ đang sụt giảm.

Khoảng cách giữa tuyên bố và thực tế thỏa thuận

Hôm thứ Năm (28/5) Thông tin rò rỉ về thỏa thuận khung cho thấy Mỹ có thể nới lỏng một phần trừng phạt để đổi lấy việc Iran tạm dừng các hoạt động hạt nhân nhạy cảm. Nhưng các chi tiết về việc xử lý uranium nồng độ cao gần cấp độ vũ khí vẫn là một dấu hỏi lớn gây tranh cãi gay gắt giữa hai phía. Ông Trump từng hứa hẹn sẽ đạt được một thỏa thuận “tuyệt vời” hơn nhưng thực tế hiện tại lại dường như đang quay lại điểm xuất phát.

Các tổ chức chính sách tại Washington nhận định rằng Tehran đang tận dụng thế bế tắc để giành lấy những điều khoản có lợi hơn trong bản ghi nhớ thỏa thuận. Văn bản cuối cùng vẫn chưa được hoàn thiện và phía Iran vẫn liên tục đưa ra những thông điệp cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu các yêu cầu của họ không được đáp ứng. Nếu không có những nhượng bộ đáng kể từ đối phương thì ông Trump khó có thể tuyên bố đây là một thắng lợi vẻ vang cho nước Mỹ.

Sự hiện diện quân sự dày đặc và các vụ đụng độ lẻ tẻ tại vùng Vịnh vẫn là mối đe dọa thường trực đối với sự ổn định của bất kỳ thỏa thuận nào. Dù cộng đồng quốc tế rất mong đợi việc giao thương tại eo biển Hormuz sớm trở lại bình thường nhưng sự hoài nghi về tính bền vững của nó vẫn bao trùm. Tương lai của thỏa thuận này phụ thuộc hoàn toàn vào việc ông Trump có chấp nhận hạ thấp kỳ vọng để đạt được một kết quả thực tế hay không.

Theo: Báo Tiền Phong