Việc Iran đơn phương tuyên bố kiểm soát eo biển Hormuz vào cuối tháng 5 đặt ra những câu hỏi lớn về an ninh hàng hải quốc tế và sự đáp trả của Mỹ.
- Giá dầu thế giới lao dốc trước triển vọng thỏa thuận hạt nhân mới
- Quân đội Mỹ bắn tên lửa chặn tàu hàng vào cảng Iran
- Tàu chiến đấu ven biển LCS – Tương lai bất định của hạm đội Hải quân Mỹ 60 tỷ USD
Eo biển Hormuz và tham vọng khẳng định chủ quyền của Tehran
Sự kiện diễn ra vào ngày 30/5 khi quân đội Iran tuyên bố có toàn quyền thực thi việc quản lý eo biển Hormuz đã đánh dấu một nấc thang mới trong cuộc khủng hoảng khu vực. Theo giới quan sát, yêu cầu của Tehran về việc các tàu thương mại và tàu chở dầu phải xin phép Hải quân Vệ binh cách mạng (IRGC) trước khi đi qua là một động thái chưa từng có. Điều này không chỉ gây khó khăn cho hoạt động thương mại toàn cầu mà còn trực tiếp thách thức các công ước quốc tế về tự do hàng hải tại các eo biển chiến lược.
Một số nhà phân tích cho rằng, việc Iran công khai đe dọa đáp trả các lực lượng quân sự nước ngoài nếu can thiệp vào hoạt động vận chuyển là một chiến thuật “bên miệng hố chiến tranh”. Bằng cách đặt ra những quy định nghiêm ngặt và đe dọa sử dụng vũ lực, Tehran dường như muốn biến eo biển Hormuz thành một công cụ đàm phán trên bàn cờ địa chính trị. Tuy nhiên, hành động này cũng mang lại rủi ro rất lớn khi nó có thể kích hoạt những cuộc đụng độ ngoài ý muốn với các hạm đội của Mỹ và phương Tây đang tuần tra tại đây.
Trong thông cáo của mình, phía Iran khẳng định các tàu chỉ được phép đi theo tuyến đường chỉ định, một biện pháp mà họ cho là để đảm bảo an toàn hàng hải. Thế nhưng, thực tế lại cho thấy sự lo ngại sâu sắc từ cộng đồng quốc tế về việc tuyến đường huyết mạch cung cấp dầu mỏ cho thế giới có thể bị gián đoạn bất cứ lúc nào. Sự chuyển dịch từ quản lý thông thường sang kiểm soát quân sự hóa tại eo biển Hormuz cho thấy Iran đang cố gắng củng cố vị thế trong bối cảnh các lệnh trừng phạt kinh tế vẫn đang bóp nghẹt nước này.
Phản ứng quân sự của Mỹ và những yêu cầu về giải pháp bền vững
Trong khi Tehran đưa ra các tuyên bố về quyền quản lý, thì vào ngày 30/5, Mỹ đã chọn cách trả lời bằng hành động quân sự thực tế trên thực địa. Việc CENTCOM bắn tên lửa Hellfire vào tàu M/V Lian Star khi tàu này hướng về cảng Iran là một thông điệp rõ ràng rằng Mỹ sẽ không lùi bước trước các lệnh phong tỏa mà họ đã thiết lập. Con số 116 tàu bị chuyển hướng cho thấy quy mô của chiến dịch quân sự mà Washington đang duy trì tại eo biển Hormuz nhằm cô lập hoàn toàn nền kinh tế của đối thủ.
Theo các chuyên gia, hành động của Mỹ không chỉ đơn thuần là thực thi lệnh trừng phạt mà còn nhằm duy trì trật tự hàng hải theo tiêu chuẩn của họ. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ đã khẳng định năng lực quân sự của nước này vẫn luôn sẵn sàng để tấn công nếu các yêu cầu cốt lõi không được đáp ứng. Những yêu cầu này bao gồm việc Iran phải từ bỏ vĩnh viễn chương trình hạt nhân và phải đảm bảo eo biển Hormuz luôn được mở cửa cho tất cả các bên, một điều kiện mà hiện tại Tehran vẫn chưa chấp thuận.
Cuộc đối đầu tại “yết hầu” Hormuz hiện vẫn đang ở trạng thái cực kỳ căng thẳng với những màn phô diễn sức mạnh từ cả hai phía. Kết cục của cuộc tranh chấp này vẫn còn để ngỏ, khi cả Iran và Mỹ đều không cho thấy dấu hiệu của sự nhượng bộ về quyền kiểm soát vùng biển này. Một giải pháp ngoại giao dường như vẫn còn rất xa vời khi các hành động thực tế tại eo biển đang thiên về xu hướng quân sự hóa và đối đầu trực tiếp, đe dọa nghiêm trọng đến sự ổn định của thị trường năng lượng và an ninh toàn cầu.
Theo: Báo Tuổi Trẻ
