Sự kiện Mỹ và Iran đạt thỏa thuận tại Geneva giúp khai thông eo biển Hormuz, dù vậy giới chức hai bên vẫn còn khác biệt về vấn đề thu phí dịch vụ.
- Philippines: Đáy biển nâng cao hai mét sau thảm họa động đất kinh hoàng
- Khách sạn ở Lào Cai thành “đại bản doanh” của đường dây lừa đảo xuyên quốc gia, 19 người bị bắt giữ
- Nuôi ngao Thanh Hóa: Thách thức và hướng đi bền vững cho ngư dân
Khác biệt trong quan điểm về phí dịch vụ tại eo biển Hormuz
Ngày 14/6, Mỹ và Iran thông báo đã đạt được thỏa thuận hòa bình và dự kiến ký kết vào ngày 19/6 tại Geneva, Thụy Sĩ.Giới phân tích nhận định, việc mở lại tuyến hàng hải chiến lược này là một bước đi quan trọng sau thời gian dài căng thẳng. Trước xung đột, đây là nơi vận chuyển tới 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.
Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, nước này dự kiến thu phí dịch vụ hàng hải thay vì phí quá cảnh trực tiếp. Các nhà quan sát cho rằng, các khoản phí cho dịch vụ dẫn đường và bảo hiểm tàu thuyền mà Tehran đề xuất có thể trở thành một rào cản kỹ thuật mới trong quan hệ với các quốc gia phương Tây. Phía Mỹ vẫn giữ quan điểm thận trọng.
Dù Tổng thống Trump tuyên bố tuyến đường sẽ mở lại không thu phí, nhưng Phó tổng thống JD Vance thừa nhận vấn đề này cần được xử lý qua các cuộc đàm phán kỹ thuật. Một số nguồn tin thân cận với chính phủ Iran cho hay Tehran chỉ tạm thời miễn phí trong 60 ngày để thăm dò phản ứng của thị trường và các cường quốc khu vực như Oman trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Cam kết hạt nhân và lộ trình bình thường hóa quan hệ
Cốt lõi của thỏa thuận lần này không chỉ nằm ở vấn đề giao thương mà còn gắn liền với hồ sơ hạt nhân của Tehran. Washington coi việc mở cửa kinh tế là phần thưởng cho những cam kết về an ninh. Phó tổng thống JD Vance khẳng định Tehran phải lựa chọn giữa việc tham gia kinh tế thế giới hoặc tiếp tục theo đuổi chương trình hạt nhân.
Đây được xem là cơ chế thực thi quan trọng để đảm bảo Iran tuân thủ thỏa thuận.Về phía Iran, nước này đã có những nhượng bộ đáng kể khi đồng ý đóng băng các hoạt động hạt nhân và pha loãng uranium làm giàu cao. Tuy nhiên, thỏa thuận sơ bộ này mới chỉ là bước khởi đầu. Sau lễ ký kết dự kiến tại Geneva vào ngày 19/6, hai bên sẽ bước vào giai đoạn 60 ngày thảo luận chi tiết.
Kết quả cuối cùng vẫn còn bỏ ngỏ khi các bên vẫn đang cân nhắc về mức độ dỡ bỏ lệnh trừng phạt và các cơ chế kiểm soát hàng hải thực tế tại khu vực vùng Vịnh. Một quan chức cấp cao Iran cho biết trong khi chờ thỏa thuận cuối cùng, Iran sẽ đóng băng các hoạt động hạt nhân. Ngoài ra, Mỹ cũng đồng ý để Iran pha loãng lượng uranium làm giàu cao đang lưu trữ trong nước trong thỏa thuận toàn diện trong tương lai.
Đào Chương (tổng hợp)
