Những dữ liệu mới nhất từ tàu vũ trụ Lucy của NASA cho thấy một tiểu hành tinh xa xôi đang lắc lư không ổn định và từng mang những dấu vết của nước.
- Trump Đe dọa giáng đòn hủy diệt – 3 trận đồ đang “mặc cả” bằng nỗi sợ?
- Mỹ và Iran đạt bước tiến đột phá sau cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ
- Chuyên cơ mới của Tổng thống Donald Trump ra mắt tại Maryland
Tiểu hành tinh Donaldjohanson và cấu trúc địa chất từ vụ va chạm
Tàu vũ trụ Lucy đã thu thập được những dữ liệu quan trọng khi lướt qua tiểu hành tinh Donaldjohanson ở vận tốc 48.280km/h vào ngày 20/4/2025. Với bán kính khoảng 8km thiên thể này lộ diện dưới hình dáng của hai thùy đá lớn kết nối với nhau qua một phần thắt eo nhỏ hệt như một hạt đậu phộng. Các hình ảnh được truyền về từ thiết bị L’LORRI đã cho phép các nhà khoa học quan sát rõ nét cấu trúc đặc biệt này.
Các chuyên gia xác định Donaldjohanson là sản phẩm được tạo thành từ những mảnh vụn tích tụ sau một vụ va chạm thiên thạch quy mô lớn xảy ra cách đây 155 triệu năm. Đây là một ví dụ điển hình về cách các vật chất trong vũ trụ tái cấu trúc sau những biến động dữ dội của lịch sử hình thành hệ Mặt trời. Những mảnh đá rời rạc đã dần gắn kết lại để tạo nên một thực thể duy nhất có hình dáng kỳ dị như hiện nay.
Theo ước tính của nhóm nghiên cứu tốc độ quay của tiểu hành tinh này đã giảm đi đáng kể trong khoảng 20 đến 60 triệu năm trở lại đây. Ban đầu nó được cho là quay nhanh hơn hiện tại gấp 10 lần nhưng lực hấp dẫn đã khiến các lớp đá trượt xuống làm mượt đi những góc cạnh xù xì. Quá trình mài nhẵn bề mặt này diễn ra đồng thời với việc giảm tốc độ quay tạo nên diện mạo hiện tại của thiên thạch.
Bí ẩn về khoáng chất đất sét và chuyển động lắc lư kỳ lạ
Khác biệt hoàn toàn với quỹ đạo của đa số hành tinh thông thường Donaldjohanson không quay quanh một trục cố định mà chuyển động như một con quay bị lắc. Nó duy trì đồng thời hai nhịp quay khác nhau với chu kỳ ngang là 10,5 ngày và chu kỳ lắc lư quanh trục dọc là 26,5 ngày tính theo giờ Trái đất. Hiện tượng này được các nhà khoa học của NASA mô tả là một đặc điểm vô cùng hiếm thấy và thú vị.
Trong lần tiếp cận ở khoảng cách 1.000km tàu Lucy còn phát hiện những dấu hiệu địa chất đặc biệt là các khoáng chất đất sét chứa sắt trên bề mặt. Sự hiện diện của loại đất sét này thường chỉ được hình thành khi có sự xuất hiện của nước ở trạng thái lỏng trên thiên thể. Đây là một khám phá bất ngờ vì các tiểu hành tinh nhỏ thường khó giữ được nước trong môi trường không gian khắc nghiệt.
Tuy nhiên các báo cáo khoa học kết luận rằng giai đoạn Donaldjohanson có nước diễn ra rất ngắn ngủi trước khi nó trở thành một khối đá khô lạnh. Khám phá này mở ra cái nhìn mới về sự tiến hóa của các tiểu hành tinh nhỏ và cách chúng tương tác với các yếu tố hóa học trong vũ trụ. Việc nghiên cứu Donaldjohanson là một phần trong sứ mệnh lớn hơn của tàu Lucy nhằm giải mã những bí ẩn về nguồn gốc hệ Mặt trời.
Vũ Hiếu (tổng hợp)
