Doha – Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 01.7 tuyên bố vòng đàm phán gián tiếp mới nhất giữa Mỹ và Iran tại thủ đô Doha của Qatar đang diễn ra thuận lợi, đồng thời nhấn mạnh Iran sẽ không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
- Ông Trump nói quyền lực của mình không giới hạn
- Iran ca ngợi bản ghi nhớ mười bốn điểm cam kết quỹ 300 tỷ USD
- Donald Trump hoãn ký thỏa thuận và nhấn mạnh Iran đang ở thế yếu
Phát biểu trước khi lên chuyên cơ Không lực Một bay tới Bắc Dakota, ông Trump nói: “Các cuộc đàm phán diễn ra rất tốt. Chúng tôi đã có một cuộc gặp vô cùng hiệu quả với phía Iran. Họ đã tiến một bước dài.” Ông nhắc đến bối cảnh quân sự trước đó: “Tuần trước, chúng tôi đã tấn công họ rất mạnh, nhưng hiện tại hai bên đang hòa hợp rất tốt. Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân.”
Tại Doha ngày 01.7, phái đoàn Iran do Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi dẫn đầu, cùng quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao, Ngân hàng Trung ương và Bộ Nông nghiệp. Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner có mặt tại Doha nhưng không tham gia đàm phán trực tiếp — hai người đã gặp Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani để chuẩn bị cho các cuộc thảo luận.
Hai trọng tâm của vòng đàm phán là quyền kiểm soát eo biển Hormuz và lộ trình phi hạt nhân hóa. Theo hai nguồn tin cấp cao Iran, Tehran quyết tâm giành được sự công nhận quốc tế về quyền kiểm soát Hormuz và thực thi chính sách thu phí tàu ra vào Vịnh Ba Tư, kể cả khi phải dùng vũ lực — trong khi ưu tiên hàng đầu của Mỹ là đảm bảo lưu thông tự do qua tuyến này. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cho biết Tehran chỉ xem xét đàm phán thỏa thuận cuối cùng sau khi các điều khoản ưu tiên về an ninh, dầu mỏ và trừng phạt được thực thi trước.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cùng ngày xác nhận 6 tỷ USD trong số 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa tại Qatar đã được giải phóng và chuyển về nước. Ông Trump cho biết ông không bận tâm nếu đàm phán kéo dài qua thời hạn 18.8; thay vì phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn, ông chọn cách tiến hành không kích đơn lẻ để đáp trả khi Iran vi phạm thỏa thuận.
Bản ghi nhớ Islamabad ký ngày 17.6 gồm 14 điểm, trong đó Iran cam kết đảm bảo an toàn hàng hải qua Hormuz trong 60 ngày và không sản xuất vũ khí hạt nhân; Mỹ đổi lại bằng việc dỡ bỏ phong tỏa hải quân, cấp miễn trừ xuất khẩu dầu Iran đến ngày 21.8 và mở đường cho quỹ tái thiết 300 tỷ USD. Khoảng cách giữa lời Trump ca ngợi “rất tốt đẹp” và thực tế hai bên vẫn bất đồng cả về Hormuz lẫn uranium cho thấy thỏa thuận cuối cùng còn xa.
Ninh Lý (tổng hợp)
