Mỹ đồng ý đàm phán với Iran nhưng tuyên bố lệnh ngừng bắn đã hết hiệu lực

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 10/7 xác nhận Washington chấp nhận đàm phán theo yêu cầu của Tehran, đồng thời tuyên bố lệnh ngừng bắn ký kết hồi tháng 6 đã “kết thúc”.

Tuyên bố được ông Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social, đặt ra câu hỏi về tương lai của bản ghi nhớ mà hai bên đã ký trước đó. Chỉ một ngày trước, ngày 09/7, Nhà Trắng còn phát tín hiệu sẵn sàng tuân thủ các điều khoản của bản ghi nhớ này nếu Iran làm điều tương tự.

Các nhà hòa giải Qatar, Pakistan và nhiều bên khác đã hành động khẩn cấp để ngăn bản ghi nhớ sụp đổ hoàn toàn. Một phái đoàn Qatar đến thăm Iran ngày 10/7, thảo luận về căng thẳng và quyền đi lại qua eo biển Hormuz — chuyến thăm được phía Mỹ phối hợp trước.

Theo Axios, Mỹ đang yêu cầu Iran ra tuyên bố công khai vào ngày 11/7, khẳng định eo biển Hormuz mở và cam kết không nổ súng vào tàu thương mại. Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết các quan chức Iran đã chủ động tiếp cận Washington sau các vụ đối đầu trên biển gần đây, và nhắn với đối tác đàm phán phía Mỹ rằng: “Hãy tiếp tục thảo luận.”

Phía Mỹ kỳ vọng Iran sẽ đưa ra tuyên bố sau một cuộc gặp tại Oman. Một nguồn tin Mỹ nói thẳng: “Chúng tôi muốn họ tuyên bố công khai rằng họ sẽ ngừng nổ súng vào các tàu thuyền, và họ sẽ thừa nhận một cách rõ ràng hoặc ít nhất là ngầm hiểu rằng họ đã làm hỏng chuyện.”

Bộ Ngoại giao Iran bác bỏ cách diễn đạt của Trump. “Chúng tôi không yêu cầu đàm phán với Mỹ, mà chúng tôi chấp nhận chuyến công du của các nhà hòa giải Qatar tới Iran”, cơ quan này tuyên bố, đồng thời cảnh báo: “Bất kỳ hành vi vi phạm cam kết nào của Mỹ sẽ phải đối mặt với hành động ăn miếng trả miếng.”

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf — nhà đàm phán hàng đầu của Tehran — khẳng định cuộc chiến sẽ không kết thúc bằng sự đầu hàng. Ông nói Iran sẵn sàng cho một cuộc “phòng thủ toàn diện” nếu Mỹ vi phạm bản ghi nhớ tháng 6.

Cuộc xung đột Mỹ – Iran hiện đã bước sang tháng thứ năm, cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người, bóp nghẹt nguồn cung năng lượng toàn cầu và làm dấy lên lo ngại về một cuộc suy thoái kinh tế rộng lớn hơn. Bản ghi nhớ tạm thời được ký để mở đường cho việc chấm dứt xung đột, nhưng hiện chưa bên nào xác nhận nó còn hiệu lực.

Vũ Phượng (tổng hợp)