TP HCM – Mỹ nối lại không kích vào miền nam Iran và tái áp đặt phong tỏa hải quân sau khi Tổng thống Trump tuyên bố “kết thúc” ngừng bắn ngày 08/7, đẩy cuộc xung đột vào cuộc đấu trực tiếp giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
- Bắt đối tượng truy nã về tội cướp giật tài sản tại Hải Phòng
- Ông Trump đổi giọng với Iran và Ukraine chỉ trong hai tuần
- Đường dây buôn lậu 1.477 viên kim cương bị bóc gỡ từ chuyến bay đến TPHCM
Đây là lần điều chỉnh chiến lược thứ ba của ông Trump kể từ khi phát động chiến dịch nhằm vào Iran cuối tháng 2, chưa đầy một tháng sau khi hai bên ký bản ghi nhớ Islamabad về hướng tới thỏa thuận hòa bình. Eo biển Hormuz vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí thế giới, và các nước vùng Vịnh — bao gồm nhiều đồng minh của Mỹ — phụ thuộc đáng kể vào tuyến đường này để xuất khẩu dầu.
CENTCOM tuyên bố các cuộc không kích nhằm “làm suy yếu năng lực quân sự mà lực lượng Iran đã sử dụng để tấn công tàu thương mại ở eo biển Hormuz”. Mỹ đồng thời phong tỏa hải quân, ngăn tàu thuyền đi qua Hormuz theo tuyến hàng hải do Tehran chỉ định.
Tehran đáp lại bằng cách đóng cửa Hormuz với các tàu đi theo tuyến đường do Mỹ vạch ra ở phía nam eo biển, đồng thời tăng cường tập kích vào các mục tiêu quân sự ở các nước vùng Vịnh. Ngày 13/7, cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, Mohammad Mokhber, tuyên bố “giá trị chiến lược” của eo biển đối với Iran là “không thể thay thế”.
“Chúng tôi bảo vệ eo biển này để trong tương lai, tàu thuyền của mình có thể qua lại mà không phải cống nạp cho kẻ thù”, ông Mokhber nói, khẳng định việc nhượng bộ trong vấn đề này là điều Iran không thể chấp nhận.
Giáo sư Vali Nasr, Đại học Johns Hopkins, chỉ ra mấu chốt của cuộc đối đầu: “Mỹ không thể buộc Iran từ bỏ chương trình hạt nhân hay chấp nhận các điều kiện của Washington nếu nước này còn nắm giữ eo biển Hormuz. Và Iran đang cố bảo vệ lợi thế này bằng cách chứng minh rằng Mỹ không thể giành lại eo biển bằng vũ lực.”
Kenneth Pollack, phó chủ tịch Viện Trung Đông, mô tả đây là cuộc chiến tiêu hao mà cả hai bên đều đang cố đẩy đối phương đến giới hạn chịu đựng, dù không bên nào biết chính xác giới hạn đó nằm ở đâu. “Những cuộc chiến kiểu này có thể kéo dài nhiều năm”, ông nói, và cảnh báo xung đột có thể lan rộng ra khu vực, tác động đến an ninh năng lượng thế giới và biến vùng Vịnh thành tâm điểm của những bất ổn mới.
Sanam Vakil, giám đốc chương trình Trung Đông tại Chatham House, London, nhìn thấy nguy cơ mất kiểm soát nếu không sớm có lối thoát. “Bên nào cũng leo thang theo cách nguy hiểm để gia tăng lợi thế, làm suy yếu đối phương rồi quay lại bàn đàm phán với vị thế mạnh hơn”, bà nói.
Các cựu quan chức quân sự Mỹ cho rằng Washington có thể từng bước làm suy yếu Tehran nếu theo đuổi đủ lâu, nhưng cũng thừa nhận đây là cuộc đấu dài hạn và khó lường với nhiều biến số chưa thể định hình.
Vũ Phượng (tổng hợp)
