WASHINGTON – Phe Dân chủ tại quốc hội Mỹ công khai phản đối dự luật quốc phòng thường niên và tuyên bố sẽ không bỏ phiếu chấp thuận bất kỳ khoản ngân sách nào cho chiến dịch quân sự của Tổng thống Donald Trump tại Iran.
- Trump chuẩn bị áp thuế lên 60 quốc gia khi mức thuế tạm thời 10% hết hiệu lực ngày 24/7
- Vệ binh Iran tuyên bố tên lửa đã phá hủy trung tâm dữ liệu Amazon tại Bahrain
- Tám nạn nhân ngạt khí hầm biogas được cứu sống tại Ninh Bình
Cuộc bỏ phiếu về dự luật chính sách quốc phòng dự kiến diễn ra ngày 22/7 tại Hạ viện, thời điểm phe Dân chủ tuyên bố sẽ phủ quyết vì dự luật thiếu cơ chế giám sát chiến tranh. Trong 10 ngày qua, lực lượng Mỹ liên tục tấn công Iran; đòn đáp trả của Tehran khiến ít nhất ba lính Mỹ thiệt mạng và khoảng 100 người bị thương.
Ngày 20/7, Pete Aguilar, chủ tịch nhóm nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện, đặt vấn đề thẳng trước công chúng. “Quý vị sẽ tiếp tục nghe thấy chúng tôi phản đối cuộc chiến liều lĩnh này và cách nó đang đẩy giá xăng lên cao đối với hàng triệu người Mỹ. Tôi nghĩ người dân thấy điều đó, người dân biết điều đó”, ông nói, đồng thời khẳng định phe Dân chủ tại Hạ viện sẽ không tham gia bất kỳ cuộc bỏ phiếu nào “chấp thuận cuộc chiến của Tổng thống Trump”.
Ủy ban Quy tắc Hạ viện do đảng Cộng hòa lãnh đạo tuần trước đã bác toàn bộ loạt đề xuất sửa đổi liên quan đến Iran, trong đó có điều khoản của 27 nghị sĩ Dân chủ nhằm cấm dùng ngân sách Bộ Quốc phòng tấn công Iran. Không có phiếu Dân chủ, đảng Cộng hòa không kiểm soát đủ số ghế để thông qua dự luật quốc phòng lẫn gói ngân sách bổ sung 95 tỷ USD dành cho chiến sự và nông nghiệp.
Để lách qua thế bế tắc, các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện đang tính đưa phần lớn chi phí chiến tranh vào dự luật hòa giải ngân sách — loại dự luật chỉ cần trên 50% số phiếu để thông qua. Nhưng lãnh đạo Cộng hòa tại Thượng viện vẫn chưa chắc dự luật này có đủ phiếu ngay trong nội bộ đảng hay không.
Lãnh đạo thiểu số Thượng viện Chuck Schumer cho biết phe Dân chủ sẽ tổ chức thêm một cuộc bỏ phiếu về quyền hạn chiến tranh trong vài ngày tới. “Đây là hậu quả từ những gì ông Trump đã gây ra ở Iran. Ông Trump cần chấm dứt thảm họa này và đưa binh sĩ Mỹ về nước. Các thượng nghị sĩ Cộng hòa không thể tiếp tục để ông ấy né tránh trách nhiệm”, ông Schumer phát biểu trước Thượng viện.
Phe Dân chủ từng tổ chức các cuộc bỏ phiếu siết quyền hạn chiến tranh gần như hàng tuần trong vài tháng qua, nhưng tạm ngừng vì tin rằng NDAA — Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng — sẽ là đòn bẩy hiệu quả hơn để gây sức ép lên đảng Cộng hòa. Các cuộc tập kích đáp trả dữ dội cuối tuần qua và việc lực lượng Houthi ở Yemen tuyên bố phong tỏa đường biển Arab Saudi ngày 20/7 đã khiến tính toán đó thay đổi.
Nghị sĩ Ted Lieu, thành viên ban lãnh đạo Dân chủ tại Hạ viện, cáo buộc chính quyền đang “che giấu cái giá thực sự của cuộc chiến” khi không công bố số binh sĩ bị thương lẫn thiệt hại về khí tài. “Điều đó cũng cho thấy ông Trump đang nói dối, vì rõ ràng quân đội Iran chưa bị suy yếu”, ông nói.
Nghị sĩ Greg Meeks, thành viên Dân chủ hàng đầu trong Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, nói với CNN ngày 20/7 rằng quốc hội cần được giải thích rõ mục đích sử dụng ngân sách và lý do Nhà Trắng không tham khảo lập pháp. “Tổng thống phải nói cho chúng tôi biết những nguồn lực đó sẽ được sử dụng vào việc gì và tại sao ông ấy không tham khảo ý kiến quốc hội”, ông nói.
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đang thúc đẩy thông qua gói chi tiêu 1.150 tỷ USD cùng gói bổ sung 95 tỷ USD, nhưng cần gần như toàn bộ nghị sĩ Cộng hòa đứng sau. Một số tỏ ra dè dặt, yêu cầu thêm thông tin chi tiết về chi phí xung đột; nghị sĩ Brian Fitzpatrick thậm chí tuyên bố “phản đối cuộc chiến này” và đã bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết siết quyền chiến tranh do phe Dân chủ đưa ra.
Tổng thống Trump đã phớt lờ nghị quyết về quyền hạn chiến tranh mà cả Hạ viện lẫn Thượng viện đã thông qua, yêu cầu Nhà Trắng xin phép trước khi gia tăng giao tranh trong khu vực. Trên mạng xã hội Truth Social, ông tuyên bố: “Mỗi khi Iran sát hại một binh sĩ Mỹ, họ sẽ phải trả giá gấp nhiều lần cho hành động đó!”
Đào Chương (tổng hợp)
