Phong Nha (Quảng Trị) – Nghề nuôi cá lồng trên sông Son giúp hàng trăm hộ dân xã Phong Nha có nguồn thu ổn định và tạo ra đặc sản gắn với du lịch vùng di sản Phong Nha – Kẻ Bàng.
- Anh khẳng định sẵn sàng đáp trả nếu Iran tấn công đồng minh
- Cử nhân kinh doanh quốc tế Đà Nẵng tranh tài Hoa hậu Việt Nam 2026
- Mỹ tính đổ quân chiếm uranium Iran, Iran dọa tên lửa phủ toàn Ukraine
Trải qua hơn 30 năm hình thành và phát triển, nghề nuôi cá lồng tại xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị hiện có 259 hộ dân duy trì 516 lồng cá dọc sông Son, tập trung tại các thôn Gia Tịnh, Xuân Sơn, Sơn Trạch, Na và Chày Lập. Nhờ tận dụng dòng nước chảy tự nhiên và nguồn thức ăn xanh sẵn có, người dân nơi đây đã biến sông Son thành sinh kế bền vững, đưa cá trắm trở thành sản vật quen thuộc của vùng di sản.
Không có đất sản xuất nông nghiệp, người dân thôn Gia Tịnh – nơi tập trung nhiều lồng nuôi cá nhất xã Phong Nha – đã chọn dòng sông Son làm nơi gửi gắm sinh kế. Từ những lồng cá đầu tiên, dòng nước chảy quanh năm dần trở thành chỗ dựa cho nhiều thế hệ trong làng.
Gắn bó với nghề đã nhiều năm, bà Trần Thị Nga, sinh năm 1972, hiện duy trì sáu lồng cá với mỗi lồng thả từ 100 đến 250 con tùy kích cỡ, có lồng mới thả được một năm, có lồng đã nuôi gối vụ suốt ba đến bốn năm.
Theo bà, cá phải nuôi ít nhất ba năm và đạt trọng lượng trên 3kg mới đủ độ chắc thịt để xuất bán, còn những con nặng 8-10kg thường cần tới năm năm chăm sóc. Mỗi năm, gia đình bà xuất bán khoảng 1,5 tấn cá với giá 100.000-120.000 đồng/kg, mang về doanh thu 150-180 triệu đồng.
“Thức ăn chủ yếu là cỏ voi, lá sắn, rong rêu vớt dưới sông Son và bột ngô nấu chín. Đến mùa đông, chúng tôi còn đi thu gom củ sắn để bổ sung thức ăn cho cá”, bà Nga cho biết. Bà Nga nhớ lại quãng thời gian trước đây, khi cuộc sống của gia đình còn phụ thuộc nhiều vào rừng. Giờ đây, lồng cá trên sông Son đã trở thành nguồn thu chính, cùng bà đi qua từng mùa nước lên xuống.
“Tuy nhiên, thời gian nuôi cá kéo dài, trong khi chi phí thức ăn và công chăm sóc ngày càng tăng nên chúng tôi mong giá bán được cải thiện”, bà Nga nói.
Cũng chọn dòng sông Son làm nơi mưu sinh, chị Đoàn Thị Tâm, sinh năm 1989, đã có mười hai năm gắn bó với nghề nuôi cá lồng để một mình chăm lo cho bốn người con. Gia đình chị hiện có ba lồng cá, mỗi lồng thả từ 350 đến 650 con. Nhiều ngày, chị rời nhà từ 3 giờ sáng lên khu vực nông trường Việt Trung hái lá sắn, đến trưa mới trở về cho cá ăn.
Chị cho biết cá được ăn nhiều lá sắn sẽ phát triển tốt, sau khoảng ba năm đạt trọng lượng 3,5-4,5kg là có thể xuất bán. Công việc vất vả nhưng đầu ra khá ổn định nhờ nhu cầu từ các nhà hàng và lượng khách du lịch đến Phong Nha ngày một đông.
Được nuôi trong dòng nước chảy tự nhiên cùng nguồn thức ăn xanh như cỏ, rong và lá sắn, cá trắm sông Son có thịt săn chắc, thơm ngon hơn hẳn cá nuôi ao thông thường. Đây cũng là món ăn được nhiều du khách chọn thưởng thức sau hành trình khám phá Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng.
Ngoài cá tươi, địa phương còn phát triển các sản phẩm chế biến như chả cá trắm đạt chuẩn OCOP, góp phần nâng giá trị nông sản và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Vào dịp nghỉ lễ 30/4-01/5 hằng năm, xã tổ chức Lễ hội cá trắm sông Son để quảng bá thương hiệu, kết nối tiêu thụ sản phẩm và tôn vinh những hộ nuôi cá tiêu biểu. Đó cũng là dịp để dòng sông vốn lặng lẽ mưu sinh được nhìn thấy giá trị của mình theo một cách khác.
Theo UBND xã Phong Nha, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng cá lồng trên sông Son đã đạt khoảng 220 tấn. Với giá bán phổ biến 100.000-120.000 đồng/kg, doanh thu ước đạt hơn 24 tỷ đồng, và nếu giữ được nhịp độ này, cả năm có thể mang về gần 50 tỷ đồng.
Trao đổi với VietNamNet, ông Phan Hải Hà, Chủ tịch UBND xã Phong Nha, cho biết nghề nuôi cá lồng trên sông Son hiện là một trong những ngành sản xuất đặc trưng của địa phương, vừa tạo sinh kế cho người dân, vừa góp phần hình thành sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng.
Theo ông, thời gian tới xã sẽ tiếp tục phát triển nghề nuôi cá theo hướng bền vững, gắn với bảo vệ môi trường và giữ gìn chất lượng nguồn nước. Xã cũng sẽ kết nối nghề nuôi cá lồng với du lịch cộng đồng, để du khách có thể ghé thăm lồng cá, trò chuyện với người dân ven sông và nếm thử chính hương vị mà dòng sông Son đã âm thầm nuôi dưỡng suốt hơn ba mươi năm qua.
Đức Vinh (tổng hợp)
