Ngày 28/7, đánh dấu đúng 5 tháng kể từ khi Mỹ và Israel phát động tấn công Iran vào ngày 28/2, Chưa có chỉ dấu khả dĩ nào để kết thúc cuộc chiến — và theo nhiều chuyên gia, đó không hẳn là thất bại của đàm phán mà là lựa chọn của cả hai bên.
- Sun Group được chấp thuận xây khu đô thị Bình Quới – Thanh Đa gần 99.000 tỷ đồng
- Hàng trăm xã ở Lai Châu, Điện Biên, Sơn La và Lào Cai trước nguy cơ lũ quét
- Vé xem chung kết World Cup 2026 lập kỷ lục đắt nhất lịch sử thể thao Mỹ
Đây là mô hình đã nhiều lần xuất hiện trong quan hệ Mỹ–Iran: mỗi bên đều gia tăng sức ép quân sự vừa đủ để phát tín hiệu răn đe nhưng vẫn tránh bước qua “lằn ranh đỏ” dẫn tới chiến tranh toàn diện. Mỹ không kích rồi đàm, Iran tấn công tàu thương mại rồi gửi tín hiệu sẵn sàng thương lượng — vòng lặp đó đã diễn ra nhiều lần kể từ tháng 2.
Chuyên gia Emily Harding, Giám đốc Chương trình Tình báo và An ninh Quốc gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Mỹ (CSIS), cho rằng Mỹ và Iran đang lặp đi lặp lại tình trạng xung đột rồi ngừng bắn nhưng luôn đàm phán. Bà nhận định: “Đúng là mỗi bên có thể leo thang trong kịch bản vừa đàm vừa đánh, nhưng động lực đó ít khả năng hơn so với khi giao tranh ác liệt và không có đàm phán nào đang diễn ra. Hai bên đều có động lực để chiến đấu nhưng cũng có động lực để kiềm chế cuộc chiến.
Trọng tâm trong chiến lược Iran của Mỹ là sử dụng áp lực quân sự để tạo lợi thế ngoại giao. Washington hiểu rằng Iran chỉ thực sự nhượng bộ khi Tehran cảm thấy cái giá của đối đầu cao hơn lợi ích thu được từ chiến lược kháng cự. Mỗi đợt không kích là một lần Mỹ thử xem ngưỡng chịu đựng của Tehran ở đâu — và Iran chưa lần nào đáp trả ở mức có thể buộc Washington phải leo thang toàn diện.
Về phía Iran, logic tương tự đang vận hành theo chiều ngược lại. Tehran tấn công tàu chở dầu để duy trì đòn bẩy tại Hormuz, đồng thời liên tục phát tín hiệu sẵn sàng đàm phán để tránh bị dồn vào thế không còn lối thoát. Chuyên gia Ian Bremmer đánh giá: “Vị chủ nhân Nhà Trắng vẫn chưa hoàn toàn tin rằng người Iran có khả năng tiếp tục chống lại các cuộc tấn công của Mỹ, phong tỏa eo biển Hormuz và gây thiệt hại kinh tế.” Sự hoài nghi đó chính là lý do ông Trump chưa ra lệnh chiến dịch toàn diện.
Năm tháng qua, bản ghi nhớ Versailles ký ngày 16/6 đã sụp đổ chưa đầy ba tuần. Lệnh ngừng bắn bị tuyên bố kết thúc ngày 08/7 — nhưng phái đoàn Mỹ vẫn bay đến Oman ngày 11/7 Mỹ tái phong tỏa hải quân Iran ngày 15/7 — Iran vẫn để ngỏ kênh đàm phán qua Oman và Qatar. Ngay sau khi có thông tin Mỹ tạm dừng tấn công Iran để hai bên đàm phán, giá dầu Brent và WTI đều giảm khoảng 7%, lần lượt xuống còn 89,7 USD/thùng và 83,4 USD/thùng — bằng chứng rằng thị trường đọc được tín hiệu đó, dù nó chỉ kéo dài vài ngày trước khi giao tranh tái diễn.
Ninh Lý (tổng hợp)
