Áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông đã mạnh lên thành bão số 3 năm 2026, tên quốc tế Kujira, nhưng lại di chuyển theo hướng ngược với quy luật thường thấy của bão trên vùng biển này. Nguyên nhân đến từ hiệu ứng “bão đôi” khi Kujira tương tác với siêu bão Dolphin đang hoạt động ở Tây Bắc Thái Bình Dương.
- Động đất 7,1 độ ở Kumamoto: 28 người chết, hơn 10.000 người sơ tán
- Gành Đá Đĩa: hàng nghìn trụ đá lục giác hơn 2 triệu năm tuổi
- Hai anh em ruột tử vong do điện giật khi thả diều ở bãi biển về
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, rạng sáng 5/8 áp thấp nhiệt đới trên vùng biển phía Đông Nam khu vực Bắc Biển Đông đã mạnh lên thành bão, trở thành cơn bão số 3 trong năm, được Nhật Bản đặt tên quốc tế là Kujira (nghĩa là “cá voi”). Hồi 7 giờ cùng ngày, tâm bão ở vào khoảng 17 độ vĩ Bắc, 118,9 độ kinh Đông, sức gió mạnh nhất vùng gần tâm cấp 8 (62-74 km/giờ), giật cấp 10, di chuyển chậm theo hướng Đông với tốc độ 3-5 km/giờ. Cơ quan khí tượng khẳng định bão không ảnh hưởng đến vùng ven biển và đất liền Việt Nam.
Giải mã
Điểm bất thường của Kujira nằm ở hướng di chuyển. Thay vì đi về phía Tây như phần lớn bão và áp thấp nhiệt đới từng xuất hiện trên Biển Đông, Kujira lại di chuyển theo hướng Đông rồi Đông Đông Bắc, quay ngược trở lại phía đảo Luzon của Philippines. Dự báo đến 7 giờ ngày 6/8, tâm bão sẽ nằm trên khu vực phía Tây Bắc đảo Luzon, sức gió giảm còn cấp 6-7, giật cấp 9, và suy yếu dần thành áp thấp nhiệt đới. Đến 7 giờ ngày 7/8, hệ thống tiếp tục suy yếu thành vùng áp thấp khi đi ngang qua đảo Luzon.
Nguyên nhân của đường đi dị thường này, theo cơ quan khí tượng, là do hiệu ứng “bão đôi” – hiện tượng xảy ra khi hai xoáy thuận nhiệt đới cùng tồn tại gần nhau trong một khu vực biển và tương tác lẫn nhau. Ở đây, Kujira chịu tác động từ siêu bão Dolphin, hệ thống từng đạt cường độ cấp 17, giật trên cấp 17, hiện đang hướng về phía đảo Okinawa của Nhật Bản trước khi tiến vào đất liền khu vực phía Đông Trung Quốc.
Trong khi vùng biển phía Đông Nam Bắc Biển Đông chịu gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 9, riêng vùng gần tâm bão đi qua gió mạnh cấp 8, giật cấp 10, sóng cao 2-4m, biển động mạnh, thì trên đất liền Việt Nam, khu vực Bắc Bộ đã ghi nhận mưa vừa đến mưa to trong 24 giờ qua, có nơi mưa rất to như Kim Quan (Tuyên Quang) 135mm, Mỹ Lương (Phú Thọ) gần 120mm, Kiên Lao (Lào Cai) hơn 112mm.
Phân tích
Việc bão đi ra xa thay vì áp sát đất liền không đồng nghĩa Việt Nam hoàn toàn nằm ngoài vùng ảnh hưởng thời tiết xấu. Cơ quan khí tượng cảnh báo khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục có mưa lớn trong những ngày tới, kèm nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại vùng núi và ngập úng tại vùng trũng thấp – hệ quả gián tiếp của hoàn lưu bão kết hợp với địa hình.
Đáng chú ý, cấp độ rủi ro thiên tai được xác định ở mức 3, chủ yếu tác động đến tàu thuyền hoạt động trong vùng biển nguy hiểm trải từ 16-18,5 độ vĩ Bắc, phía Đông kinh tuyến 117,5 độ. Các tỉnh từ Quảng Ninh đến An Giang đã được khuyến cáo chủ động ứng phó với gió mạnh trên biển, dù bão không trực tiếp đổ bộ.
Diễn biến của Kujira cũng cho thấy tính phức tạp của mùa bão năm nay, khi nhiều hệ thống thời tiết lớn – từ siêu bão Dolphin đến áp thấp nhiệt đới Luis (tiền thân của Kujira) – cùng tồn tại và tương tác trên một phạm vi rộng của Tây Bắc Thái Bình Dương, khiến việc dự báo quỹ đạo trở nên khó khăn hơn so với các cơn bão đơn lẻ thông thường.
Nguyễn Chiu (tổng hợp)
