Iran bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về việc biến eo biển Hormuz thành lãnh thổ Mỹ, trong khi Tehran đạt thỏa thuận kỹ thuật với Oman về tuyến hàng hải qua eo biển này.
- Động đất rung chuyển xã Bảo Lạc sau một tiếng nổ lớn
- Triệt xóa đường dây mua bán linh kiện lắp súng qua mạng tại Thanh Hóa
- Trung tâm khí tượng cảnh báo mưa lớn dồn dập đe dọa miền Bắc
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông sẽ “chẳng bao lâu nữa” coi eo biển Hormuz là lãnh thổ Mỹ, sau khi Washington “đánh bại hoàn toàn” Iran. Phát biểu được ông đưa ra tại một sự kiện dành cho lực lượng cảnh sát ở Garden City, bang New York, tối 14/8 theo giờ Mỹ, tức sáng 15/8 theo giờ Hà Nội.
Đây không phải lần đầu ông Trump đề cập khả năng kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này. Trong bài đăng trên Truth Social ngày 12/8, ông từng úp mở rằng Mỹ sẽ “giữ lấy” Hormuz.
Phản ứng với tuyên bố trên, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi ngày 15/8 viết trên mạng xã hội X rằng eo biển Hormuz không thể bị chiếm giữ bằng một bài đăng, tàu sân bay hay sắc lệnh. Quan chức Iran khẳng định Tehran không bị khuất phục trước những lời đe dọa và phô trương sức mạnh.
Theo luật hàng hải quốc tế, Hormuz là eo biển quốc tế, nơi tàu thuyền được hưởng quyền qua lại theo các quy định liên quan. Vì vậy, không quốc gia nào có thể đơn phương tuyên bố chủ quyền đối với toàn bộ eo biển.
Khủng hoảng hiện nay bắt đầu từ ngày 28/2, khi Mỹ và Israel phối hợp không kích Iran. Tehran sau đó kiểm soát phần lớn tuyến hàng hải qua Hormuz, nơi từng vận chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu khí toàn cầu.
Một biên bản ghi nhớ được ký hồi tháng 6 yêu cầu Iran nỗ lực tối đa nhằm bảo đảm tàu thương mại qua lại an toàn. Tuy nhiên, hai bên sau đó tiếp tục cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận, khiến giao tranh tái diễn.
Theo Trung tâm Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), lưu lượng tàu qua Hormuz trong tuần qua chỉ bằng khoảng 17% mức trước chiến tranh, với 151 lượt tàu ra vào. Dù vậy, con số này đã tăng đáng kể so với mức 4% của tuần trước.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đến ngày 14/8 đã điều hướng 62 tàu thương mại, vô hiệu hóa 3 tàu và lên khám 2 tàu khác nhằm thực thi lệnh phong tỏa. Cùng ngày, một tàu của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) bị tấn công khi đi qua Hormuz, nhưng không có thương vong.
Hormuz tiếp tục là tâm điểm đối đầu
Trong lúc tình hình hàng hải vẫn căng thẳng, Iran và Oman lại đạt tiến triển kỹ thuật về bản đồ tuyến hàng hải qua eo biển. Diễn biến này cho thấy các kênh trao đổi vẫn được duy trì bất chấp đối đầu giữa Tehran và Washington.
Tuyên bố của ông Trump vì thế gây chú ý đặc biệt. Việc biến một eo biển quốc tế thành lãnh thổ Mỹ sẽ là bước đi chưa có tiền lệ. Đáng chú ý, phát biểu được đưa ra tại một sự kiện vận động chính trị hướng tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.
Một khảo sát của Đại học Quinnipiac cuối tháng 7 cho thấy 60% cử tri Mỹ phản đối hành động quân sự nhằm vào Iran. Điều này làm dấy lên khả năng tuyên bố của ông Trump còn mang màu sắc chính trị nội bộ, thay vì phản ánh một chính sách đối ngoại chính thức của Washington. Lầu Năm Góc và Bộ Ngoại giao Mỹ cũng chưa đưa ra thông báo tương ứng.
Ở chiều ngược lại, cách ông Gharibabadi sử dụng những hình ảnh như “tweet, tàu sân bay, sắc lệnh” để đáp trả cho thấy Tehran muốn nhấn mạnh rằng các tuyên bố cứng rắn từ Washington chủ yếu mang tính phô trương.
Tuy nhiên, thực tế tại Hormuz vẫn chưa có nhiều thay đổi. Sau gần sáu tháng chiến sự, lưu lượng tàu qua tuyến hàng hải quan trọng này mới phục hồi chưa tới 1/5 mức bình thường, cho thấy khủng hoảng vẫn chưa tìm được lối thoát rõ ràng.
Ninh Lý (tổng hợp)
