Những tấm pin mặt trời trên mái nhà đang tạo thêm nguồn điện cho các gia đình, cơ sở sản xuất. Nhưng để phần điện dư được bán lên lưới, người dân cần hiểu rõ quy định và hoàn thiện các thủ tục cần thiết.
- Hai bé gái rời nhà 3 tháng được Công an tìm thấy, đưa về an toàn
- Trump gặp các lãnh đạo AI giữa lúc Quốc hội Mỹ tăng giám sát
- Thanh Hóa chạy đua giải ngân 9.500 tỷ đồng trong quý cuối năm
Trên nhiều mái nhà, những tấm pin điện mặt trời đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống. Nguồn điện tạo ra trước hết phục vụ nhu cầu sử dụng tại chỗ, còn phần dư có thể được bán lên lưới nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Theo số liệu EVN tổng hợp, đến hết tháng 8/2026, toàn hệ thống có 134.410 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất lắp đặt hơn 11.450 MWp. EVN cho rằng số thực tế có thể còn cao hơn do một số tổ chức, cá nhân chưa thực hiện thông báo hoặc đăng ký.
Từ ngày Nghị định 243 có hiệu lực, 26/6/2026, đến hết tháng 7, có thêm 5.928 hệ thống được phát triển với tổng công suất khoảng 213,9 MWp. Thế nhưng, số hệ thống đăng ký bán điện dư chỉ chiếm khoảng 1,2%. Có 70 khách hàng đăng ký bán phần điện này lên lưới.
Đằng sau những con số ấy là một thực tế khá đơn giản: không phải chủ hệ thống nào cũng đã nắm đầy đủ những quy định mới. EVN cho biết khách hàng còn gặp khó khăn trong việc xác định thủ tục thông báo, đăng ký, điều kiện bán điện dư, sản lượng và giá mua điện. Một số hệ thống đã lắp đặt nhưng chưa hoàn thành thủ tục theo quy định.
Việc bán điện dư cũng gắn với khả năng tiếp nhận của lưới điện. Theo Nghị định 243, từ khi nghị định có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, các bên có thể thỏa thuận mua bán sản lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối đáp ứng yêu cầu và việc mua bán không ảnh hưởng đến vận hành an toàn hệ thống.
Quy định không đặt ra một tỷ lệ tối đa cụ thể cho trường hợp này. Tỷ lệ mua bán được xác định trên cơ sở khả năng tiếp nhận của lưới điện, điều kiện vận hành an toàn và phương thức vận hành hệ thống điện.
Với điện mặt trời mái nhà lắp đặt trên công trình là tài sản công, câu chuyện còn gắn với trách nhiệm quản lý tài sản. Bên bán điện dư phải bảo đảm hoạt động bán điện phù hợp chức năng, nhiệm vụ, đồng thời chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ và hiệu lực pháp lý của hồ sơ cung cấp cho bên mua.
Các đơn vị điện lực thực hiện mua bán điện theo thẩm quyền, nhưng không thay cơ quan có thẩm quyền quyết định hay hướng dẫn việc quản lý, sử dụng tài sản công. Khi phát sinh vướng mắc, bên bán cần làm việc với cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn.
Từ một mái nhà có những tấm pin hấp thụ ánh nắng đến đường dây điện của cả khu vực là một hành trình có thêm những quy định cần được hiểu đúng. Khi thủ tục được thực hiện đầy đủ và các điều kiện kỹ thuật được đáp ứng, phần điện dư mới có thể đi tiếp từ nơi sản xuất đến lưới điện.
Đào Chương (tổng hợp)
