Tự kỷ không phải là bệnh, mà là một dạng khác biệt trong phát triển thần kinh. Tuy nhiên, nhiều hiểu lầm xã hội khiến hành trình hòa nhập của trẻ thêm khó khăn. Nhận diện và hiểu đúng 6 lầm tưởng phổ biến về tự kỷ là bước khởi đầu giúp cộng đồng mở lòng, yêu thương đúng cách và trao cơ hội phát triển bình đẳng cho mọi trẻ em.
6 lầm tưởng phổ biến về tự kỷ – Hiểu đúng để thấu cảm
Rối loạn phổ tự kỷ (Autism Spectrum Disorder – ASD) là tình trạng phát triển thần kinh ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp; tương tác xã hội và hành vi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO); khoảng 1% dân số thế giới nằm trong phổ tự kỷ. Tùy từng mức độ, mỗi trẻ có thể có biểu hiện khác nhau; từ nhẹ đến nặng.
Thế nhưng trong nhận thức xã hội; vẫn còn nhiều quan niệm sai lệch khiến không ít trẻ và gia đình phải chịu ánh nhìn thiếu cảm thông. Dưới đây là 6 hiểu lầm phổ biến mà chúng ta cần nhìn nhận lại để đồng hành cùng trẻ trên hành trình phát triển.
1. Tự kỷ không muốn có bạn bè.
Đây là ngộ nhận phổ biến. Thực tế, hầu hết trẻ tự kỷ đều mong muốn được kết nối, chỉ là việc giao tiếp và bộc lộ cảm xúc với người khác khó khăn hơn do đặc điểm não bộ khác biệt. Khi được đặt trong môi trường an toàn, được tôn trọng và khuyến khích, trẻ hoàn toàn có thể hình thành những mối quan hệ chân thành. Sự kiên nhẫn và đồng hành của cha mẹ, chuyên gia trị liệu chính là chìa khóa giúp trẻ mở lòng.
2. Không nói được nghĩa là không thông minh.
Ngôn ngữ không phải là thước đo duy nhất của trí tuệ. Trẻ tự kỷ có thể gặp khó khăn trong diễn đạt bằng lời, nhưng lại giao tiếp tốt qua hình ảnh, ký hiệu hay công nghệ hỗ trợ. Nhiều em thể hiện khả năng ghi nhớ, tư duy logic hoặc sáng tạo vượt trội. Khi được hỗ trợ đúng cách, trẻ tự kỷ không nói vẫn có thể học tập và bộc lộ năng lực rõ ràng. Im lặng không đồng nghĩa với thiếu hiểu biết – đó chỉ là một hình thức giao tiếp khác.
3. Tự kỷ thì không thể thành công.
Đây là lầm tưởng dễ gây tổn thương nhất. Tự kỷ không phải rào cản của thành công, mà là con đường khác biệt. Nhiều người trong phổ tự kỷ đã trở thành nhà khoa học, nghệ sĩ, kỹ sư hay lập trình viên nổi tiếng. Thành công của người tự kỷ không chỉ đo bằng danh tiếng, mà còn ở khả năng sống độc lập, tự tin và được là chính mình.
4. Tất cả trẻ tự kỷ đều là thiên tài.
Ảnh hưởng từ phim ảnh khiến nhiều người nghĩ trẻ tự kỷ đều có năng khiếu vượt trội. Thực tế, chỉ một tỷ lệ nhỏ có khả năng đặc biệt. Khi gán “nhãn thiên tài”, người lớn vô tình đặt áp lực lên trẻ. Cách yêu thương đúng đắn là thấu hiểu sự khác biệt, tôn trọng giới hạn và nuôi dưỡng tiềm năng thật sự của từng em.
5. Trẻ tự kỷ đều có biểu hiện giống nhau.
Một trong 6 lầm tưởng phổ biến về tự kỷ là cho rằng trẻ đều có biểu hiện giống nhau. Thực tế, “phổ tự kỷ” nghĩa là có mức độ rất đa dạng: có bé chậm nói, có bé nói nhiều nhưng khó hiểu ngữ cảnh, có bé học giỏi nhưng khó tương tác. Mỗi cá nhân cần được đánh giá riêng biệt và can thiệp phù hợp, tránh áp dụng cùng một phương pháp cho tất cả
6. Trẻ tự kỷ không thể học tập và sống tự lập.
Quan niệm này đã lỗi thời. Với can thiệp sớm, môi trường phù hợp và phương pháp giáo dục đặc thù, trẻ hoàn toàn có thể học tập, làm việc và sống độc lập ở nhiều mức độ khác nhau. Ngày nay, nhiều thanh thiếu niên tự kỷ theo học trường phổ thông, tham gia hoạt động xã hội và có việc làm ổn định.
Hiểu để yêu thương đúng – Nuôi dưỡng sự đồng cảm
Tự kỷ không phải là bệnh cần chữa, mà là một dạng khác biệt cần được thấu hiểu. Điều trẻ cần nhất không phải là sự thương hại, mà là niềm tin, sự tôn trọng và cơ hội được sống như chính mình.
Khi xã hội xóa bỏ 6 lầm tưởng phổ biến về tự kỷ, mỗi ánh nhìn sẽ trở nên bao dung hơn; mỗi cái nắm tay sẽ trở thành động lực để trẻ tự tin bước vào đời. Hiểu đúng chính là yêu thương đúng – và đó cũng là cách chúng ta giúp những tâm hồn khác biệt được tỏa sáng trong thế giới này.
Theo: MUC Women
