Bỏ rượu, uống thuốc sớm ngăn cao huyết áp

Bỏ rượu và dùng thuốc sớm được xem là hai “vũ khí” then chốt giúp ngăn ngừa cao huyết áp và biến chứng tim mạch, theo khuyến cáo mới nhất từ AHA.

Cao huyết áp và thực trạng đáng lo ngại

Cao huyết áp được mệnh danh là “kẻ giết người thầm lặng” do tiến triển âm thầm nhưng gây tổn thương tim, não, thận và mạch máu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện có khoảng 1,5 tỷ người toàn cầu sống chung với tình trạng này. Số ca bệnh gia tăng nhanh ở các quốc gia đang phát triển, đặc biệt tại châu Á và châu Phi.

Theo Hội Tim mạch châu Âu và Hội Tim mạch Việt Nam, tình trạng tăng huyết áp được xác định khi huyết áp tâm thu ≥140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥90 mmHg. Huyết áp bình thường cần duy trì dưới 140/90 mmHg để đảm bảo sức khỏe tim mạch.

Tại Việt Nam, số liệu điều tra của Viện Tim mạch (2020) cho thấy có hơn 12 triệu người bị cao huyết áp, trong đó 9,7 triệu người chưa phát hiện bệnh hoặc điều trị chưa hiệu quả. Năm 2022, nghiên cứu dịch tễ học chỉ ra rằng 25% người trưởng thành mắc bệnh, nghĩa là cứ 4 người thì một người bị cao huyết áp, thậm chí có nơi tỷ lệ lên tới 40%.

Giáo sư Daniel W. Jones, Chủ tịch ủy ban biên soạn khuyến cáo và Giáo sư danh dự Trường Y Đại học Mississippi, nhấn mạnh: “Cao huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu có thể điều chỉnh để phòng ngừa bệnh tim mạch”. Ngoài ra, kiểm soát huyết áp sớm còn giúp giảm nguy cơ suy giảm nhận thức, mất trí nhớ và bảo vệ sức khỏe não bộ.

Cách kiểm soát cao huyết áp theo hướng dẫn mới

Khuyến cáo mới nhất của Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), Trường Cao đẳng Tim mạch (ACC) cùng 11 tổ chức y tế khác công bố ngày 14/8, được đăng tải trên các tạp chí Circulation, Hypertension và JACC. Đây là bản cập nhật đầu tiên sau 7 năm, đưa ra nhiều thay đổi quan trọng.

Thay vì sử dụng biểu đồ chung, các bác sĩ được khuyến khích áp dụng công cụ PREVENT – hệ thống tính toán nguy cơ đau tim hoặc đột quỵ trong 10-30 năm. Công cụ này không chỉ xét huyết áp mà còn đánh giá cholesterol, chức năng thận, yếu tố chuyển hóa.

Một điểm nhấn là khuyến nghị dùng thuốc sớm. Người ở giai đoạn tăng huyết áp 1 (130-139/80-89 mmHg) nên được cân nhắc điều trị bằng thuốc nếu sau 3-6 tháng thay đổi lối sống nhưng không hiệu quả. Trước đây, thuốc thường chỉ kê cho trường hợp trên 140 mmHg.

GS Jones nhận định: “Can thiệp sớm giúp làm chậm tiến trình tăng huyết áp theo tuổi tác và giảm rõ rệt nguy cơ bệnh tim mạch về sau”.

Bỏ rượu và giảm muối – hai thay đổi quan trọng

Một trong những khuyến cáo mạnh mẽ nhất lần này là cắt bỏ hoàn toàn rượu thay vì chỉ hạn chế như trước. Theo GS Jones, lý tưởng nhất là kiêng rượu bia. Nếu vẫn uống, phụ nữ không nên vượt quá một ly/ngày và nam giới không quá hai ly/ngày.

Khuyến cáo mới cũng giảm lượng natri khuyến nghị từ 2.300 mg xuống còn 1.500 mg mỗi ngày. Một thìa cà phê muối thông thường chứa khoảng 2.325 mg natri, nghĩa là mỗi người chỉ nên dùng khoảng 2/3 thìa cà phê muối mỗi ngày. Việc giảm muối đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát huyết áp, ngăn biến chứng tim mạch và thận.

Ngoài ra, hướng dẫn còn nhấn mạnh đến việc theo dõi huyết áp trong thai kỳ, nhằm bảo vệ sức khỏe cả mẹ và con. Đây được xem là yếu tố mới đáng chú ý so với các khuyến cáo trước đây.

Nguyên tắc duy trì trong kiểm soát huyết áp

Bên cạnh các điều chỉnh mới, một số nguyên tắc vẫn được giữ nguyên. Người bệnh được khuyến nghị:

Quản lý căng thẳng bằng tập luyện và nghỉ ngơi hợp lý.
Duy trì cân nặng khỏe mạnh, với mục tiêu giảm ít nhất 5% trọng lượng ở người thừa cân hoặc béo phì.
Thực hiện chế độ dinh dưỡng lành mạnh: tăng cường rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt, đậu, sữa ít béo, kết hợp với thịt nạc, cá, gia cầm.

Các chuyên gia nhận định, khi duy trì lối sống lành mạnh song song với can thiệp y tế kịp thời, nguy cơ biến chứng từ cao huyết áp có thể giảm đáng kể. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh bệnh đang ngày càng gia tăng và trẻ hóa.

Theo: VnExpress