Chuyên gia đề xuất thay cụm từ “lương tối thiểu” bằng “lương tối thiểu đủ sống” trong văn kiện Đại hội 14, nhằm đảm bảo đời sống bền vững cho người lao động.
Lương tối thiểu đủ sống – bước tiến bảo vệ người lao động
TS Phạm Thu Lan, nguyên Viện phó Viện Công nhân – Công đoàn, cho rằng cần điều chỉnh khái niệm “lương tối thiểu” thành “lương tối thiểu đủ sống” trong văn kiện trình Đại hội Đảng lần thứ 14. Theo bà, cách tiếp cận hiện nay mới chỉ đáp ứng mức sống tối thiểu, chưa đảm bảo cho người lao động có cuộc sống ổn định và có tích lũy.
Bà Lan dẫn các Bộ luật Lao động từ 2012 đến 2019 cho thấy khái niệm lương tối thiểu đã được cải thiện, chuyển từ “nhu cầu sống tối thiểu” sang “mức sống tối thiểu”. Tuy nhiên, phương pháp tính hiện nay vẫn dựa trên nhóm chi tiêu thấp, chủ yếu để giải quyết vấn đề nghèo đói, chưa phản ánh đúng nhu cầu sinh hoạt thực tế của người làm công ăn lương.
“Cần thay đổi tư duy sang lương tối thiểu đủ sống – tức là mức lương giúp người lao động và gia đình họ duy trì cuộc sống phù hợp trong một giai đoạn nhất định, chứ không phải chỉ đủ ăn, đủ mặc”, bà Lan nhấn mạnh.
Lương tối thiểu đủ sống – tiêu chuẩn toàn cầu cần áp dụng
Theo định nghĩa của Oxfam, “lương đủ sống” là thu nhập thấp nhất mà một người làm việc toàn thời gian cần có để trang trải mọi chi phí thiết yếu cho bản thân và gia đình. Bao gồm thực phẩm dinh dưỡng, nhà ở, y tế, giáo dục, đi lại và cả một khoản tiết kiệm dự phòng.
Phó chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, ông Ngọ Duy Hiểu, cho biết đề xuất này được công đoàn đặc biệt quan tâm và sẽ trình lên cấp có thẩm quyền xem xét trong thời điểm phù hợp.
Kết quả khảo sát của Công đoàn Việt Nam với hơn 3.000 lao động tại 10 tỉnh, thành hồi tháng 4 cho thấy, 55% người được hỏi chỉ đủ chi tiêu cơ bản, 26% phải sống kham khổ và 8% không đủ sống, phải làm thêm giờ. Đáng lo ngại, 73% người độc thân cho biết ngại lập gia đình vì thu nhập thấp, không đủ trang trải chi phí sinh hoạt và nuôi con.
Lương tối thiểu đủ sống – yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh lạm phát
Theo Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), giai đoạn 2015–2022, mức lương tối thiểu của Việt Nam tăng từ 119 USD lên 168 USD/tháng, nhưng do lạm phát, giá trị thực chỉ nhích nhẹ. Cụ thể, từ 2015–2019, lương danh nghĩa tăng 42,7% nhưng lương thực tế chỉ tăng 20,1%; giai đoạn 2020–2022, lương danh nghĩa tăng hơn 6%, song lương thực tế gần như “giậm chân tại chỗ” với mức tăng chỉ 0,7%.
ILO khuyến nghị, việc điều chỉnh lương tối thiểu cần dựa trên các yếu tố thực tế như lạm phát, năng suất lao động, khả năng chi trả của doanh nghiệp và giá sinh hoạt, để đảm bảo thu nhập của người lao động không bị “bào mòn” theo thời gian.
Dự kiến từ ngày 1/1/2026, lương tối thiểu vùng sẽ tăng trung bình 7,2%, trong đó vùng I đạt 5,31 triệu đồng/tháng, vùng II là 4,73 triệu, vùng III 4,14 triệu và vùng IV là 3,7 triệu đồng. Tuy mức tăng 250.000–350.000 đồng mỗi tháng có thể giúp người lao động bớt áp lực chi tiêu, song nhiều chuyên gia cho rằng, nếu không chuyển hướng sang “lương tối thiểu đủ sống”, thì đời sống người lao động vẫn khó được cải thiện bền vững.
Theo: VnExpress
