Nguy cơ Ukraine cạn tiền và thế khó của châu Âu

Nguy cơ Ukraine cạn tiền làm châu Âu phải tìm phương án hỗ trợ tài chính mới, nhưng các lựa chọn đều vướng rào cản chính trị, pháp lý và áp lực ngân sách.

Nguy cơ Ukraine cạn tiền trước các thỏa thuận mua vũ khí

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vừa ký ý định thư với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron về kế hoạch chi hàng tỷ USD mua vũ khí, gồm UAV, bom dẫn đường, hệ thống phòng thủ tên lửa và tối đa 100 tiêm kích Rafale. Kết hợp với kế hoạch mua 150 tiêm kích Gripen từ Thụy Điển, Ukraine có thể sở hữu phi đội chiến đấu cơ lớn nhất châu Âu ngoài Nga.

Tuy nhiên, giới phân tích nghi ngờ tính khả thi khi cả Kiev lẫn Paris đều thiếu ngân sách, trong khi Ukraine được dự báo cạn tiền vào mùa xuân tới. Pháp cũng chịu sức ép lớn vì thâm hụt ngân sách khiến nhiều thủ tướng phải rời nhiệm kỳ sớm.

Tranh luận về tài sản Nga bị phong tỏa

Nguy cơ Ukraine cạn tiền và thế khó của châu Âu
Khói bốc lên từ nhà máy bị tấn công ở Mukachevo, Zakarpattia, Ukraine, ngày 21/8. (Ảnh: VnExpress)

Nhiều tháng qua, EU nỗ lực xây dựng kế hoạch dùng tài sản Nga bị đóng băng tại Euroclear để bảo đảm cho khoản vay trị giá 140 tỷ euro dành cho Ukraine. Đây được xem là cách nhanh nhất giúp Kiev duy trì khả năng tài chính trong cuộc chiến.

Tuy nhiên, Bỉ bất ngờ chặn kế hoạch do lo ngại rủi ro pháp lý và đòn đáp trả từ Nga. Brussels cảnh báo nếu Euroclear gặp thiệt hại và mất niềm tin thị trường, tình trạng rút tài sản hàng loạt có thể xảy ra. Bỉ còn lo Nga có thể tịch thu tài sản của doanh nghiệp nước này đang kẹt lại ở Nga từ năm 2022. Euroclear hiện nắm khoảng 17 tỷ euro tài sản tại Nga, làm tăng thêm tính nhạy cảm cho vấn đề.

Châu Âu đối mặt áp lực tìm giải pháp

Do rủi ro tăng cao, Bỉ yêu cầu các nước EU phải cùng chia sẻ trách nhiệm bảo lãnh khoản vay. Ủy ban châu Âu (EC) đưa ra hai phương án dự phòng: vay nợ chung hoặc viện trợ trực tiếp. Nhưng vay nợ chung làm tăng chi phí lãi suất, còn viện trợ trực tiếp gây áp lực lên các nước vốn nợ cao.

Dù vậy, các chuyên gia đánh giá kế hoạch dựa trên tài sản Nga vẫn khả thi nhất vì giúp Ukraine vay với lãi suất 0% và chỉ phải trả khi Nga bồi thường chiến tranh. Nếu EU phải chọn phương án khác, điều đó có thể củng cố quan điểm rằng thời gian đang đứng về phía Nga.

Trong khi đó, thời hạn đàm phán của EU không còn nhiều. Ukraine cần bổ sung tài chính vào tháng 3-4 năm sau, nhưng chưa chắc các nước có thể thống nhất tại cuộc họp dự kiến ngày 18/2. Một số nước hy vọng Na Uy có thể tham gia bảo lãnh khoản vay, song Oslo chưa muốn là bên đứng đơn lẻ. Nếu chậm trễ, EU có thể đối mặt rủi ro Ukraine thiếu hụt ngân sách nghiêm trọng trong năm 2026-2027.

Theo: VnExpress