Luật Dân số mới có hiệu lực từ 1/7/2026, trao quyền quyết định số con, tăng nghỉ thai sản, ưu tiên nhà ở xã hội, cấm lựa chọn giới tính và thúc đẩy ứng phó già hóa.
Luật Dân số mới trao quyền tự quyết số con cho vợ chồng
Luật Dân số mới vừa được Quốc hội thông qua sáng 10/12, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Văn bản quy định nhiều chính sách quan trọng nhằm duy trì mức sinh thay thế, giảm chênh lệch giới tính khi sinh, thích ứng già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số. Dưới đây là 5 điểm nổi bật được nhiều người quan tâm.
Một trong những thay đổi lớn nhất là việc trao toàn quyền cho các cặp vợ chồng trong lựa chọn thời điểm sinh, số lượng và khoảng cách sinh con. Quy định cũ khuyến nghị chỉ nên có 1-2 con, nhưng luật mới cho phép các gia đình tự quyết dựa trên điều kiện kinh tế, sức khỏe và hoàn cảnh thực tế.
Chính sách này được đánh giá là giải pháp kịp thời khi mức sinh của Việt Nam đã xuống thấp kỷ lục (1,91 con/phụ nữ), đồng thời góp phần giảm sự chênh lệch đáng kể giữa các vùng miền về tỉ lệ sinh.
Tăng thời gian nghỉ thai sản và quyền lợi cho cha mẹ
Khi luật chính thức áp dụng, phụ nữ sinh con thứ hai sẽ được nghỉ thai sản 7 tháng, tăng một tháng so với hiện hành. Trong khi đó, người chồng được nghỉ 10 ngày để hỗ trợ chăm sóc vợ và con.
Cục Dân số cho biết mức tăng này tiệm cận với chuẩn khu vực và đã được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên nguồn lực quốc gia. Chính sách hướng đến đảm bảo sức khỏe bà mẹ và trẻ em ở mức tốt nhất, đồng thời giảm áp lực cho gia đình trẻ.
Luật Dân số mới ưu tiên nhà ở xã hội cho gia đình sinh đủ 2 con
Một điểm đáng chú ý khác là chính sách hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, đặc biệt là tại vùng có mức sinh thấp hoặc vùng đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người.
Đáng chú ý hơn, các gia đình sinh đủ hai con sẽ được ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội, từ thuê đến mua. Đây được xem là chính sách “sát sườn” giúp các cặp vợ chồng trẻ nhanh chóng an cư, ổn định kinh tế để tập trung giáo dục con cái.
Siết chặt hành vi lựa chọn giới tính thai nhi
Luật nghiêm cấm tuyệt đối hành vi lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Người tiết lộ giới tính thai nhi nhằm mục đích phá thai sẽ bị đình chỉ hành nghề khám, chữa bệnh.
Việc siết chặt quy định nhằm giảm tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vốn kéo dài nhiều năm. Cơ quan thống kê sẽ công bố số liệu hằng năm, tạo cơ sở để chính quyền địa phương xây dựng biện pháp can thiệp phù hợp.
Tăng năng lực ứng phó già hóa dân số
Để giải quyết tình trạng già hóa ngày càng nhanh, luật tập trung phát triển đội ngũ nhân lực chăm sóc người cao tuổi. Sinh viên ngành lão khoa sẽ được miễn giảm học phí, cấp học bổng, đặc biệt tại các vùng khó khăn.
Song song, Nhà nước sẽ có cơ chế ưu đãi để thu hút nhân viên y tế vào lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi—một nhu cầu ngày càng tăng trong bối cảnh dân số già hóa nhanh.
Theo: VnExpress
